Citta

ပထမဆင့္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁၉၈၉-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ လူသားတို႔ ဘဝတစ္ခု အစျပဳခ်ိန္၌ လက္ဦးစြာ ျဖစ္ေပၚလာေသာစိတ္ကို ေဖာ္ျပ၍၊ မူးယစ္ေဆးဝါး သံုးစြဲမွဳသည္ အျပစ္မရွိဟု ယူဆကာ ရႊင္ျပတက္ၾကြစြာ သံုးစြဲသူ၌ ျဖစ္ေသာစိတ္ကိုလည္း ေရးျပခဲ့ပါ။
လူသားတို႔ ဘဝတစ္ခု အစျပဳခ်ိန္၌ လက္ဦးစြာ ျဖစ္ေပၚလာေသာစိတ္
“ထုိထိုဘံုဘဝတို႔၌ ပဋိသေႏၶေနေသာ သတၱဝါတို႔အား အစ၌ ဝီထိစိတ္၏အစြမ္းျဖင့္ ေလာဘသဟဂုတ္ စိတၱဳပြါဒ္တို႔သာ ျဖစ္၏” ဟု ဋီကာဆရာ ေဖာ္ျပခ်က္အရ လူသားတုိ႔ ဘဝတစ္ခုအစျပဳခ်ိန္၌ ပဋိသေႏၶစိတ္ ျဖစ္ၿပီးသည့္ေနာက္ ဘဝင္စိတ္ အနည္းငယ္ျဖစ္ၿပီး မိမိေရာက္ရွိေနသည့္ လူ႔ဘဝကို တပ္ႏွစ္သက္ေသာ ဘဝ နိကႏၱိကေလာဘေဇာဝီထိစိတ္ လက္ဦးစြာ ျဖစ္ေပၚလာပါသည္။
မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲမွဳသည္ အျပစ္မရွိဟုယူဆကာ ရႊင္ျပတက္ၾကြစြာ သံုးစြဲသူ၌ ျဖစ္ေသာစိတ္မွာ-
“ေသာမနႆသဟဂုတ္ ဒိ႒ိဂတသမၸယုတ္ အသခၤါရိက ေလာဘမူ ပထမစိတ္” ျဖစ္ပါသည္။

၂။ မူးယစ္ေဆးဝါး သံုးစြဲေနစဥ္ စိတ္ပ်ံ႕လြင့္တုန္လွဳပ္ေနသည္ျဖစ္ရာ မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူသည္ တိုက္အိမ္ေကာင္းေကာင္း ျမင္ရာ၌ ဝမ္းေျမာက္မွဳျဖစ္ႏိုင္ မျဖစ္ႏိုင္၊ ရန္သူကိုျမင္ရာ၌ စိတ္မခ်မ္းသာမွဳ ျဖစ္ႏိုင္- မျဖစ္ႏိုင္ အေၾကာင္းျပ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ပါ။
မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူသည္-
တိုက္အိမ္ေကာင္းေကာင္းကို ျမင္ရာ၌ – ဝမ္းေျမာက္မွဳ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။
ရန္သူကိုျမင္ရာ၌လည္း – စိတ္မခ်မ္းသာမွဳ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။
အေၾကာင္းမွာ- စိတ္ပ်ံ႕လြင့္တုန္လွဳပ္ေနျခင္းသည္ ဥဒၶစၥေစတသိက္၏ သေဘာေၾကာင့္ျဖစ္ၿပီး ထိုသူ၌ “ဥေပကၡာ သဟဂုတ္ ဥဒၶစၥသမၸယုတ္ ေမာဟမူစိတ္” ျဖစ္ေပၚေနပါသည္။ ထိုေမာဟမူစိတ္သည္ အလြန္ေတြေဝ၊ အလြန္တုန္လွဳပ္ေသာေၾကာင့္ အလံုးစံုေသာ ဣ႒ာရံုကို ျမင္ရေသာ္လည္း ဝမ္းေျမာက္မွဳ (ေသာမနႆ) မျဖစ္ႏုိင္ပါ။ ရန္သူဟူေသာ အနိ႒ာရံုကို ျမင္ရေသာ္လည္း စိတ္မခ်မ္းသာမွဳ (ေဒါမနႆ) မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ ဥေပကၡာ သဟဂုတ္စိတ္သာ ျဖစ္ပါသည္။
ေမာဟမူစိတ္ အလြန္ေတြေဝရျခင္းမွာ – ေလာဘ၊ ေဒါသဟူေသာ အျခားမူလ ၂- ပါးတို႔ မယွဥ္ၾက၊ ေမာဟမူလတစ္ပါးသာ ယွဥ္၏။ ထိုသို႔ တစ္ပါးတည္းသာယွဥ္ရေသာ ေမာဟသည္ ေလာဘ၊ ေဒါသတို႔၏ သေဘာသို႔ မလုိက္ေလ်ာရသျဖင့္ မိမိသေဘာအတိုင္း လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေတြေဝခြင့္ရပါသည္။
ေမာဟမူစိတ္ အလြန္တုန္လွဳပ္ရျခင္းမွာ – အာရံု၌ ပ်ံ႕လြင့္ျခင္း၏အစြမ္းျဖင့္ျဖစ္ေသာ ဥဒၶစၥႏွင့္ အၿမဲယွဥ္ေသာေၾကာင့္ အလြန္တုန္လွဳပ္ရပါသည္။

၃။ ဆူးေလ၊ မဟာဝိဇယ၊ ေရႊတိဂံု စေသာ ေစတီေတာ္မ်ားအား ေငြေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာကို ဗုဒၶဘာသာဝင္ သူေတာ္စင္တို႔ အစဥ္မျပတ္ လွဴဒါန္းလွ်က္ရွိၾကရာ ယင္းသို႔ လွဴဒါန္းရာ၌ ဝမ္းေျမာက္ရႊင္လန္းစြာ လွဴဒါန္းႏိုင္ၾကျခင္း၏ အခ်က္အလက္မ်ားကို အစဥ္မျပတ္ေအာင္ တင္ျပပါ။
ဆူးေလ၊ မဟာဝိဇယ၊ ေရႊတိဂံု စေသာ ေစတီေတာ္မ်ားအား ေငြေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာကို ဗုဒၶဘာသာဝင္ သူေတာ္စင္တို႔ အစဥ္မျပတ္ လွဴဒါန္းလွ်က္ရွိၾကရာ ယင္းသို႔ လွဴဒါန္းရာ၌ ဝမ္းေျမာက္ရႊင္လန္းစြာ လွဴဒါန္းႏိုင္ၾကျခင္း၏ အခ်က္အလက္မ်ားကို အစဥ္မျပတ္ေအာင္ တင္ျပရေသာ္- မဟာကုသိုလ္ ေသာမနႆျဖစ္ေၾကာင္းမ်ား ျဖစ္ေသာ-
(၁) အားႀကီးေသာ သဒၶါရွိျခင္း
(၂) ပညာအေျမာ္အျမင္ႏွင့္ ျပည့္စံုျခင္း
(၃) လွဴဖြယ္ပစၥည္း၊ အလွဴခံပုဂၢိဳလ္စသည္တို႔ႏွင့္ ျပည့္စံုျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၁၉၉၀-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ရတနာျမတ္သံုးပါးတို႔အား ေန႔စဥ္ ရွိခုိးပူေဇာ္ၾကေသာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ သူေတာ္စင္မ်ား လက္ေတြ႔ရရွိခံစားရသည့္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားကို အမ်ားနားလည္ေအာင္ ေရးျပပါ။
ရတနာျမတ္သံုးပါးတုိ႔အား ေန႔စဥ္ရွိခိုးပူေဇာ္ၾကေသာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ သူေတာ္စင္မ်ား လက္ေတြ႔ ရရွိခံစားရသည့္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားမွာ-
ရတနာျမတ္သံုးပါးတို႔အား ေန႔စဥ္ရွိခိုးပူေဇာ္ျခင္းႀကိယာကို ၿပီးေစေသာ မဟာကုသိုလ္ေစတနာသည္ ရွိခိုးထုိက္ေသာ ရတနာသံုးပါး၏ ေခတၱ၊ ရွိခိုးတတ္ေသာ ဗုဒၶဘာသာဝင္သူေတာ္စင္တို႔၏ အဇၥ်ာသယႏွင့္ ျပည့္စံုျခင္းေၾကာင့္ ယခုပစၥဳပၸန္ဘဝ၌ပင္-
(၁) အၾကင္ရအပ္ၿပီးေသာအက်ိဳးႏွင့္ ျပည့္စံုျခင္း၏ အေၾကာင္းျဖစ္ေသာ ဇနကကံအား အားအဆင့္ေပးျခင္း၊
(၂) ထိုဇနကကံသည္ ျဖစ္ေစအပ္ေသာ အက်ိဳးဝိပါက္အစဥ္၏ အႏၱရာယ္ကို ျပဳတတ္ေသာ ဥပပီဠက၊ ဥေပေစၦဒကကံတို႔ကို တားျမစ္ျခင္း၊
(၃) ထို ဥပပီဠက၊ ဥပေစၦဒက ကံတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚၾကသည့္ အၾကင္အၾကင္ အလိုရွိအပ္ေသာ အက်ိဳးတို႔ကို တားျမစ္ကုန္ေသာ ေရာဂါအစရွိေသာ အႏၱရာယ္တို႔၏ မျဖစ္ျခင္း၊
စေသာ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားကို လက္ေတြ႔ရရွိခံစားၾကရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ မေဖာက္ျပန္သည့္ ရုပ္ပရမတ္ကို အဘယ္သဘာဝတရားမ်ားက ေဖာက္ျပန္ေအာင္ ဖန္တည္းေပးေနပါသနည္း၊ ေျဖဆိုၿပီးလွ်င္ ရုပ္ပရမတ္၏ ေဖာက္ျပန္ေနပံုသဘာဝကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
မေဖာက္ျပန္သည့္ ရုပ္ပရမတ္ကို အေအး၊ အပူစေသာ ဆန္႔က်င္ဘက္ သဘာဝတရားမ်ားက ေဖာက္ျပန္ေအာင္ ဖန္တည္းေနပါသည္။
(အေအး၊ အပူ စသည္အရ – ထမင္းဆာမွဳ၊ ေရငတ္မွဳ၊ မွက္၊ ျခင္၊ ေလ၊ ေနပူ၊ ေျမြတို႔၏ ထိေတြ႔ကိုက္ခဲမွဳတို႔အျပင္ ကံ၊ စိတ္၊ အာဟာရတို႔ေၾကာင့္လည္း ရုပ္ေဖာက္ျပန္ႏိုင္ပါသည္။)
ရုပ္ပရမတ္၏ ေဖာက္ျပန္ေနပံုသဘာဝ – သီတ (အေအး) စေသာ ဆန္႔က်င္ဘက္ အေၾကာင္းတရားတို႔ ေပါင္းဆံုညီညြတ္ခဲ့ေသာ္ ေရွးရုပ္အစဥ္ႏွင့္မတူ၊ ထူးျခားေသာအားျဖင့္ ေနာက္ရုပ္အစဥ္၏ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းသည္ ရုပ္ေဖာက္ျပန္ျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။
ဥပမာ – အေအးဥတုေၾကာင့္ အေအးရုပ္အစဥ္ ျဖစ္ေနခိုက္၌ အပူဥတုျဖစ္ေပၚလာ၍ အေအးရုပ္အစဥ္ ကြယ္ေပ်ာက္ၿပီး အပူရုပ္အစဥ္ ျဖစ္ေပၚလာမွဳမ်ိဳးတည္း။

၃။ အယူအျမင္မွားေနသူတစ္ဦးကို အျမင္မွန္ရေအာင္ သင္မည္သို႔ ေဆာင္ရြက္ေပးမည္နည္း၊ ေျဖဆို၍၊ ပုထုဇဥ္ ႏွင့္ စ်ာန္ရပုဂၢိဳလ္၊ အရိယာပုဂၢိဳလ္မ်ား သႏၱာန္ဝယ္ ရရွိျဖစ္ေပၚလာသည့္ သဘာဝခ်င္းမတူေသာ ကုသုိလ္သံုးမ်ိဳးတို႔၏ စြမ္းအင္သတၱိသံုးမ်ိဳးကိုလည္း ေရးျပပါ။
အယူအျမင္မွားေနသူတစ္ဦးကို အျမင္မွန္ရေအာင္ ကြ်ႏ္ုပ္သည္ –
(၁) အယူေဖာက္ျပန္ပ်က္စီးေသာပုဂၢိဳလ္ (မိစၦာအယူရွိေသာ တိတိၳမ်ား) ကို ေလးစားျမတ္ႏိုးလ်က္ ထုိသူတို႔ႏွင့္ တြဲဖက္ေပါင္းသင္းျခင္း မျပဳမိေစရန္လည္းေကာင္း၊
(၂) သႆတဒိ႒ိ၊ ဥေစၦဒဒိ႒ိ တည္းဟူေသာ မိစၦာအယူအာသယ တစ္ပါးပါးမွ လြတ္ကင္းေစရန္လည္းေကာင္း ေဆာင္ရြက္ေပးပါမည္။
ပုထုဇဥ္ႏွင့္ စ်ာန္ရပုဂၢိဳလ္၊ အရိယာပုဂၢိဳလ္မ်ားသႏၱာန္ဝယ္ ရရွိျဖစ္ေပၚလာသည့္ သဘာဝခ်င္းမတူေသာ ကုသိုလ္သံုးမ်ိဳးမွာ- ကာမကုသိုလ္၊ မဟဂၢဳတ္(ရူပ၊ အရူပ) ကုသိုလ္ႏွင့္ ေလာကုတၱရာကုသိုလ္ဟူ၍ အစဥ္အတိုင္းျဖစ္ပါသည္။
ထိုကုသိုလ္သံုးမ်ိဳးတို႔၏ စြမ္းအင္သတၱိသံုးမ်ိဳးကို ျပရေသာ္-
(၁) ကာမကုသိုလ္သည္ ကိေလသာတို႔ကို တဒဂၤပဟာန္အားျဖင့္ ပယ္သတ္ႏိုင္၏။
(၂) မဟဂၢဳတ္ (ရူပ၊ အရူပ) ကုသိုလ္သည္ ကိေလသာတို႔ကို ဝိကၡမၻနပဟာန္အားျဖင့္ ပယ္သတ္ႏိုင္၏။
(၃) ေလာကုတၱရာကုသိုလ္ (မဂ္ ၄-ပါး)သည္ ကိေလသာတို႔ကို သမုေစၦဒပဟာန္အားျဖင့္ ပယ္သတ္ႏိုင္၏။

၁၉၉၁-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ပရမတၱသဘာဝတို႔ကို ေလ့လာကြ်မ္းက်င္ၿပီးေသာ စိတ္ပညာရွင္တစ္ဦးအေနျဖင့္ စိတ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ သိအပ္ေသာ သေဘာအဓိပၸါယ္တို႔ကို စံုလင္စြာ ဖြင့္ဆိုျပပါ။
စိတ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ သိအပ္ေသာ သေဘာအဓိပၸါယ္တို႔မွာ-
(၁) အာရံုကို သညာသိ၊ ပညာသိတို႔ျဖင့္ သိပံုမွ ထူးျခား၍ အာရံုတစ္ခုခုကို ရေအာင္ယူျခင္းျဖင့္ အာရံုကို သိတတ္ေသာသေဘာသည္ “စိတ္” မည္၏။
(၂) ဖႆ စေသာ သမၸယုတ္တရားတို႔၏ အာရံုကိုသိေၾကာင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ “စိတ္” မည္သည္။
(၃) အာရံုကို သိျခင္းမွ်ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ “စိတ္” မည္၏။
၎အျပင္ “စိတၱ” သဒၵါ၏ ရႏိုင္သမွ် အနက္အဓိပၸါယ္မ်ားကို ဖြင့္ဆိုျပရေသာ္-
(၁) ဆန္းက်ယ္ေသာ ပန္းခ်ီရုပ္၊ ပန္းပုရုပ္ စသည္ကို ျပဳလုပ္တတ္ေသာေၾကာင့္ “စိတ္” မည္၏။ (ဝုေ႒ာ၊ ကာမေဇာ- ၂၉၊ အဘိညာဥ္ေဒြးဟူေသာ ၃၂- ပါးေသာ စိတ္တို႔ကိုရ၏။)
(၂) ဆန္းက်ယ္ေသာဂတိ စသည္ကို ျပဳလုပ္တတ္ေသာေၾကာင့္ “စိတ္” မည္၏။ (ေလာကီကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္စိတ္တို႔ကို ရ၏။)
(၃) မိမိကိုယ္တိုင္က ဇာတိ၊ ဘူမိ၊ သမၸေယာဂ၊ သခၤါရစသည္အားျဖင့္ တစ္ပါးႏွင့္တစ္ပါး ထူးျခားဆန္းက်ယ္သည္၏အျဖစ္ေၾကာင့္ “စိတ္” မည္၏။ (စိတ္အားလံုးကို ရ၏။)
(၄) ကံ၊ ကိေလသာတို႔သည္ ဆည္းပူးအပ္ေသာေၾကာင့္ “စိတ္” မည္၏။ (ဝိပါက္စိတ္ကို ရ၏။)
(၅) ကံ၊ ကိေလသာတို႔သည္ စီရင္အပ္၊ ျဖစ္ေစအပ္ေသာ အတၱေဘာ (ဝိပါက္ဝိညာဥ္)ကို ေစာင့္ေရွာက္တတ္ေသာေၾကာင့္ “စိတ္”မည္၏။ (ဝိပါက္စိတ္ကို ရ၏။)
(၆) မိမိဟူေသာ ေဇာစိတ္အစဥ္ကို (တစ္နည္း) အလံုးစုံေသာ စိတ္အစဥ္ကို စီရင္တတ္၊ ျဖစ္ေစတတ္ေသာေၾကာင့္ “စိတ္” မည္၏။ (ေဇာစိတ္- တစ္နည္း စိတ္အားလံုးကို ရ၏။)
(၇) ဆန္းက်ယ္ေသာ အာရံုရွိေသာေၾကာင့္ “စိတ္” မည္၏။ (စိတ္အားလံုးကို ရ၏။)

၂။ လူတစ္ေယာက္တြင္ ခႏၶာကိုယ္တစ္ခုသာရွိပါလ်က္ အဘယ္ေၾကာင့္ ကာယဝိညာဏ္ေဒြးဟု ဆိုပါသနည္း၊ ေျဖဆို၍၊ ထုိကာယဝိညာဥ္ေဒြးသည္ အမ်ားနည္းတူ ဥေပကၡာမျဖစ္ပဲ ဒုကၡ၊ သုချဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းကိုလည္း ရွင္းျပပါ။
လူတစ္ေယာက္တြင္ ခႏၶာကိုယ္တစ္ခုသာ ရွိပါေသာ္လည္း- မိမိျပဳခဲ့ေသာ ကုသိုလ္ကံ၊ အကုသိုလ္ကံ အားေလ်ာ္စြာ အက်ိဳးဝိပါက္သည္လည္း-
(၁) ဣ႒ေဖာ႒ဗၺာရံုျဖစ္က – အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ သုခသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္စိတ္
(၂) အနိ႒ေဖာ႒ဗၺာရံုျဖစ္က – အကုသလဝိပါက္ ဒုကၡသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္စိတ္ ဟု ႏွစ္မ်ိဳးကြဲျပားမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ကာယဝိညာဏ္ေဒြးဟု ဆိုရျခင္းျဖစ္ပါသည္။
ထိုကာယဝိညာဏ္ေဒြးသည္ အမ်ားနည္းတူ ဥေပကၡာမျဖစ္ပဲ ဝတၱဳ၊ အာရံုတို႔ ထိခိုက္မွဳအားနည္းေသာေၾကာင့္ အနိ႒ာရံု၌ ဒုကၡသဟဂုတ္၊ ဣ႒ာရံု၌ သုခသဟဂုတ္ျဖစ္ရပါသည္။
ရွင္းလင္းျပရေသာ္- ကာယဝိညာဏ္၏အာရံုကား ေဖာ႒ဗၺာရံုဟုဆိုအပ္ေသာ မဟာဘုတ္ရုပ္ ၃- ပါးျဖစ္၏။ ထိုေဖာ႒ဗၺာရံုသည္ ဥပါဒါရုပ္ျဖစ္ေသာ ကာယပသာဒရုပ္၌ ထိခုိက္သည္ရွိေသာ္ ထိုကာယပသာဒရုပ္ကို လြန္၍ ထိုကာယပသာဒရုပ္၏ မွီရာျဖစ္ေသာ မဟာဘုတ္တို႔၌ သြား၍ ထိခိုက္ပါသည္။
ဘူတရုပ္တို႔က ဘူတရုပ္တို႔ကို ထိခုိက္ျခင္း (မဟာဘုတ္အခ်င္းခ်င္း ထိခုိက္ျခင္း) သည္ ေပေပၚ (သံတံုးေပၚ)၌ ဝါဂြမ္းစုိင္ကိုတင္၍ သံတူျဖင့္ထုေသာအခါ သံတူသည္ ဝါဂြမ္းစိုင္တြင္သာမရပ္ပဲ ဝါဂြမ္းစုိင္ကိုလြန္၍ ေအာက္ခံေပ(သံတုံး)ကို ရုိက္မိထိခိုက္သကဲ့သို႔ အလြန္အားရွိပါသည္။
ထိုသို႔ ဝတၱဳ၊ အာရံုကို ထိခုိက္မွဳ အားရွိေသာေၾကာင့္ (မဟာဘုတ္အခ်င္းခ်င္ထိခုိက္မွဳက အားရွိေသာေၾကာင့္) အာရံု၏အရသာသည္ ထင္ရွား၏။ ထို႔ေၾကာင့္ အနိ႒ာရံုႏွင့္ေတြ႔ႀကံဳလွ်င္ ကာယဝိညာဏ္စိတ္မွာ သုခေဝဒနာႏွင့္ ယွဥ္ရပါသည္။ (သုခသဟဂုတ္ ျဖစ္ရပါသည္။)

၃။ ကမၻာေအးေစတီေတာ္ ဘက္စံုမြမ္းမံျပဳျပင္ရန္အတြက္ မိမိေစတနာအေလ်ာက္ ဉာဏ္လည္းေပါက္၍ ဝမ္းေျမာက္စြာလွဴဒါန္းသူ၌ ျဖစ္ေပၚသည့္ ကုသိုလ္စိတ္ကို အတိအက်ေဖာ္ျပ၍၊ ထိုကုသိုလ္စိတ္တစ္ခုသည္ ဒါန၊ သီလ စသည္တို႔ျဖင့္ ထပ္ဆင့္ပြားပါက မည္မွ်အထိ မ်ားျပားလာႏိုင္သနည္း၊ အလွဴရွင္ သဒၶါပြါးရေအာင္ ေျမွာက္ပြါးေဖာ္ျပပါ။
ကမၻာေအးေစတီေတာ္ ဘက္စံုမြမ္းမံျပဳျပင္ရန္အတြက္ မိမိေစတနာအေလ်ာက္ ဉာဏ္လည္းေပါက္၍ ဝမ္းေျမာက္စြာလွဴဒါန္းသူ၌ ျဖစ္ေပၚသည့္ ကုသိုလ္စိတ္မွာ-
“ေသာမနႆသဟဂုတ္ ဉာဏသမၺယုတ္ အသခၤါရိက မဟာကုသိုလ္ ပထမစိတ္” ျဖစ္ပါသည္။
ထိုကုသိုလ္စိတ္တစ္ခုသည္ ဒါန၊ သီလ စသည္တို႔ျဖင့္ ထပ္ဆင့္ပြါးမ်ားပါက-

ကုသိုလ္စိတ္ ၁ ပါး
ပုညကိရိယာဝတၱဳ x ၁၀ ပါး
———————–
၁၀ ပါး
အာရံု x ၆ ပါး
———————–
၆၀ ပါး
အဓိပတိ x ၄ ပါး
———————–
၂၄၀ ပါး
ကံ x ၃ ပါး
———————–
၇၂၀ ပါး
ဟီန၊ မဇၥ်ိမ၊ ပဏီတ x ၃ ပါး


မဟာကုသိုလ္စိတ္ေပါင္း = ၂၁၆၀ ပါး
ဤကဲ့သို႔ မဟာကုသိုလ္စိတ္ ၁- ပါးကို တည္ထား၍ ပုညႀကိယာဝတၱဳ ၁၀- ပါး၊ အာရံု ၆- ပါး၊ အဓိပတိ ၄- ပါး၊ ကံ ၃-ပါး၊ ဟီန-မဇၥ်ိမ- ပဏီတ ၃- ပါးတို႔ျဖင့္ေျမွာက္ပြါးေသာ္ မဟာကုသိုလ္စိတ္ေပါင္း ၂၁၆၀-ပါး ရ၏။ ကာလ၊ ေဒသ စသည္ျဖင့္ေျမွာက္ပြားေသာ္ မေရတြက္ႏိုင္ေအာင္ မ်ားျပားလာမည္ျဖစ္ပါသည္။

၁၉၉၂-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အရက္ေသာက္ျခင္းကို အျပစ္မရွိဟုယူဆလ်က္ ေသာက္သူႏွင့္ အျပစ္ရွိမွန္းသိလ်က္ေသာက္သူ ဤႏွစ္ဦးတို႔၏ အကုိသိုလ္ျဖစ္ပံုခ်င္း တူညီသေလာ၊ ျခားနားမွဳ ရွိပါသေလာ၊ အဘိဓမၼာအျမင္ျဖင့္ စိစစ္ျပပါ။
အရက္ေသာက္ျခင္းကို အျပစ္မရွိဟု ယူဆလ်က္ ေသာက္သူႏွင့္ အျပစ္ရွိမွန္းသိလ်က္ေသာက္သူ ဤႏွစ္ဦးတို႔၏ အကုသိုလ္ျဖစ္ပံုျခင္း မတူညီပါ။ ျခားနားမွဳရွိပါသည္။
(၁) အရက္ေသာက္ျခင္းသည္ အျပစ္ရွိပါလ်က္ အျပစ္မရွိဟုယူဆသူ၌ မိစၦာအယူ(ဒိ႒ိ)ျဖစ္၍ “ဒိ႒ိကတသမၸယုတ္ ေလာဘမူစိတ္” ျဖစ္ပါမည္။
(၂) ထိုမိစၦာအယူကို အရင္းခံ၍ မေကာင္းမွဳကို ျပဳလုပ္ရာ၌ တြန္႔ဆုတ္ျခင္းမရွိ၊ ရဲရဲဝံ့ဝ့ံ ျပဳက်င့္မိၾက၏။ ထို႔ေၾကာင့္ မေကာင္းမွဳအကုသိုလ္သည္ ထိုမိစၦာအယူရွိသူ၏ သႏၱာန္၌ ႀကီးေလးစြာ အဖတ္တင္က်န္ရစ္၏။
(ဥပမာ- ရဲရဲညီေသာ သံေတြခဲကို ပတၱျမားခဲထင္၍ ကိုင္မိသူမွာ ျပင္းထန္စြာ အေလာင္ခံရသကဲ့သုိ႔တည္း။)

(၁) အျပစ္ရွိမွန္းသိလ်က္ႏွင့္ ေသာက္သူ၌မူ မိစၧာအယူ (ဒိ႒ိ) မယွဥ္ေသာေၾကာင့္ “ဒိ႒ိဂတဝိပၸယုတ္ ေလာဘမူစိတ္” ျဖစ္ပါမည္။
(၂) အျပစ္ရွိမွန္းသိသူ၌ကား ထိုအကုသိုလ္အျပစ္ကုိ ေၾကာက္ရြံ႕တြန္႔ဆုတ္လ်က္ မေရွာင္ၾကဥ္ႏိုင္၍ ျပဳက်င့္မိ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ အကုသိုလ္အျပစ္လည္း ဒိ႒ိႏွင့္ယွဥ္သေလာက္ မႀကီးမားေခ်။
(ဥပမာ- ရဲရဲညီေသာ သံေတြခဲကို ပူမွန္းသိၿပီးျဖစ္၍ မလႊဲသာ၍ ကိုင္ရေသာ္လည္း အပူသက္သာေအာင္ ကိုင္သကဲ့သို႔တည္း။)
ဤသို႔အားျဖင့္ ျခားနားမွဳရွိပါသည္။

၂။ လူတစ္ေယာက္အား မိစၧာဒိ႒ိျဖစ္ဖို႔ရန္အတြက္ အဓိကတြန္းအားေပးေသာ ဒိ႒ိျဖစ္ေၾကာင္းတရားတို႔ကို ေဖာ္ျပ၍၊ သမၢဋိစၧိဳင္းမည္ျခင္းအေၾကာင္းကိုလည္း ေရးခဲ့ပါ။
လူတစ္ေယာက္အား မိစၧာဒိ႒ိျဖစ္ဖို႔ရန္အတြက္ အဓိကတြန္းအားေပးေသာ ဒိ႒ိျဖစ္ေၾကာင္းတရား ၂- ပါး ရွိပါသည္။
(၁) အယူေဖာက္ျပန္ပ်က္စီးေသာပုဂၢိဳလ္ (မိစၧာအယူရွိေသာ တိတိၴမ်ား)ကို ေလးစားျမတ္ႏိုးလ်က္ ထိုသူတို႔ႏွင့္ တြက္ဖက္ေပါင္းသင္းျခင္း၊
(၂) သႆတဒိ႒ိ၊ ဥေစၧဒဒိ႒ိတည္းဟူေသာ မိစၧာအယူအာသယ တစ္ပါးပါးရွိျခင္းတို႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။
သမၸဋိစၧိဳင္းမည္ျခင္းအေၾကာင္းမွာ-
ပဥၥဝိညာဏ္သည္ ယူအပ္ၿပီးေသာ ရူပါရံုအစရွိေသာ ပဥၥာရံုကို ခံယူသကဲ့သို႔ျဖစ္တတ္ေသာေၾကာင့္ “သမၸဋိစၧိဳင္း” မည္ပါသည္။

၃။ ဝိတက္သည္ ယွဥ္ဘက္စိတ္တို႔ကို အာရံုသို႔တင္ေပးသည္ဆိုရာ ဝိတက္မယွဥ္ေသာစိတ္တို႔ကား အဘယ္သို႔လွ်င္ အာရံုကုိတက္ႏိုင္ၾကပါသနည္း၊ ေျဖဆိုပါ။
ဝိတက္မယွဥ္ေသာစိတ္မ်ား အာရံုသို႔တက္ေရာက္ႏိုင္ၾကပံု
(က) ေဒြပဥၥဝိညာဏ္ ၁၀-ပါးသည္ – ဝတၱဳ၊ အာရံုတို႔ ထိခုိက္ျခင္း၏အစြမ္းျဖင့္ အာရံုသို႔ တက္ေရာက္ႏုိင္ပါသည္။
(ခ) ဒုတိယစ်ာန္စိတ္မွ ပဥၥမစ်ာန္စိတ္တို႔သည္ – ေအာက္ေအာက္၌ျဖစ္ေသာ ဥပစာရဘာဝနာ၏ အစြမ္းျဖင့္ အာရံုသို႔ တက္ေရာက္ႏိုင္ပါသည္။
(တစ္နည္း) = အေလ့အက်က္ (ပရိစယ)၏ အစြမ္းျဖင့္ ဝိတက္ႏွင့္ကင္း၍ အာရံုသို႔တက္ေရာက္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
ဥပမာအားျဖင့္ = ေတာသားေယာက်ၤားသည္ မင္းကြ်မ္းဝင္သူ (သို႔) မင္းေဆြမ်ိဳးတို႔၏ အကူအညီျဖင့္ မင္းနန္းေတာ္သို႔ ဝင္ဖန္မ်ားေသာ္ ထိုမင္းကြ်မ္းဝင္သူ (သို႔) မင္းေဆြမ်ိဳးတို႔၏ အကူအညီမပါေတာ့ေသာ္လည္း မင္းနန္းေတာ္သို႔ ဝင္ရဲထြက္ရဲသကဲ့သို႔-
ဝိတက္မယွဥ္ေသာ ဒုတိယစ်ာန္အစရွိသည့္ စိတ္တို႔သည္လည္း ဝိတက္၏အကူအညီျဖင့္ အာရံုသို႔တက္ခဲ့ေသာ အေလ့အက်က္၏အစြမ္းျဖင့္ အာရံုသို႔ တက္ေရာက္ႏိုင္ၾကပါသည္။

၁၉၉၃-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ဗုဒၶဘာသာဝင္တုိ႔ ရွိခိုးပူေဇာ္အပ္ေသာ ရတနာသံုးပါးအနက္ ဓမၼရတနာတြင္ ပါဝင္ေသာ တရားတို႔ကို ေဖာ္ျပ၍၊ စာေျဖသူတို႔ သင္ၾကားေလ့လာလ်က္ရွိေသာ အဘိဓမၼာပရိယတၱိသည္ ဓမၼရတနာမည္- မမည္ အေၾကာင္းျပ ေျဖဆိုပါ။
ဓမၼရတနာတြင္ ပါဝင္ေသာ တရားတုိ႔မွာ-
(၁) မဂ္ ၄- ပါး၊
(၂) ဖိုလ္ ၄-ပါး၊
(၃) နိဗၺာန္ ႏွင့္
(၄) ပရိယတၱိတရားတုိ႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။
အဘိဓမၼာပရိယတၱိသည္ ဓမၼရတနာမည္ပါသည္။ အေၾကာင္းျပရေသာ္ – “ဓမၼရတနာ”ဟူသည္ မိမိဟုဆုိအပ္ေသာတရားကို ေဆာင္ကုန္၊ က်င့္ကုန္ေသာ သတၱဝါတို႔ကို အပါယ္တို႔၌လည္းေကာင္း၊ ဝဋ္ဆင္းရဲတို႔၌လည္းေကာင္း မက်သည္တို႔ကို ျပဳ၍ေဆာင္တတ္ေသာေၾကာင့္ “ဓမၼ” မည္ၾက၏။ “ဓမၼရတနာ” မည္ေသာ ဆယ္ပါးေသာတရားေတာ္တို႔၏ ေဆာင္ျခင္းဟူသည္ အပယ္အစရွိသည္တုိ႔၌ ျဖစ္ေစတတ္ေသာ ကိေလသာကုိ ဖ်က္ဆီးျခင္းပင္ျဖစ္၏။
ဤတြင္ အဘိဓမၼာပရိယတၱိသည္ (ကိေလသာတို႔ကို အၾကြင္းမဲ့ ပယ္သတ္တတ္ေသာ) အရိယာမဂ္ကို ရျခင္း၏ အေၾကာင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဖလူပစာအားျဖင့္ ဓမၼရတနာမည္ပါသည္။

၂။ ဟာသရုပ္ရွင္ကားကို ၾကည့္ျမင္ခုိက္တြင္ ျမင္သိစိတ္ႏွင့္အတူတကြျဖစ္ေပၚေသာ ေဝဒနာကုိ ေဖာ္ျပ၍ အဘယ့္ေၾကာင့္ ထိုေဝဒနာျဖစ္ရေၾကာင္းကို ရွင္းျပခဲ့ပါ။
ဟာသရုပ္ရွင္ကားကို ၾကည့္ျမင္ခုိက္တြင္ ျမင္သိစိတ္ႏွင့္အတူတကြျဖစ္ေပၚေသာ ေဝဒနာမွာ “ဥေပကၡာ ေဝဒနာ” ျဖစ္ပါသည္။
စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္၏ ဥေပကၡာေဝဒနာျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းမွာ-
စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္၏ မွီရာျဖစ္ေသာ စကၡဳပသာဒရုပ္သည္ ဥပါဒါရုပ္ျဖစ္ပါသည္။ ထုိစကၡဳဝိညာဏ္စိတ္၏ အာရံုျဖစ္ေသာ ရူပါရံုသည္လည္း ဥပါဒါရုပ္ပင္ျဖစ္၏။
ဥပါဒါရုပ္ျဖစ္ေသာ ရူပါရံုက ဥပါဒါရုပ္ျဖစ္ေသာ စကၡဳပသာဒကုိ ထိခုိက္ျခင္းသည္ – ဥပမာ ဝါဂြမ္းစိုင္တစ္ခုက အျခားတစ္ခုကို ထိခုိက္ျခင္းကဲ့သုိ႔ အလြန္အားနည္း၏။ (မထန္မျပင္း ညင္ညင္သာသာ ရွိ၏။)
ထိုသို႔ အာရံုႏွင့္ဝတၳဳ(ပသာဒ)တို႔ ထိခိုက္မွဳသည္ မထန္မျပင္း ညင္သာသည့္အတြက္ ဟာသရုပ္ရွင္ကားဟူေသာ ရူပါရံုကို ၾကည့္ျမင္ခိုက္ အာရံု၏အရသာ မထင္ရွားေပ။
ထို႔ေၾကာင့္ စကၡဳဝိညာဏ္သည္ သင့္တင့္ရံုခံစားတတ္ေသာ “ဥေပကၡာေဝဒနာ”ႏွင့္သာ အတူတကြျဖစ္ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ဖႆစေသာ သမၸယုတ္တရားမ်ားရွိပါလ်က္ ဝိတက္စေသာ တရားငါးပါးကုိသာ အဘယ့္ေၾကာင့္ စ်ာန္အဂၤါဟု ဆိုပါသနည္း၊ ေျဖဆိုပါ။
ဝိတက္စေသာ တရားငါးပါးကိုသာ စ်ာန္အဂၤါဟု ဆိုရျခင္းအေၾကာင္းမွာ-
ဝိတက္စေသာ ၅-ပါးတို႔သည္သာ-
(၁) ကသိုဏ္း စေသာအာရံုတို႔ကို ကပ္၍ရွဳျခင္း (စူးစူးစုိက္စိုက္ရွဳျခင္း) ကိစၥရွိေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
(၂) ကာမစၧႏၵအစရွိေသာ နီဝရဏတရားတို႔၏ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ၾကေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း စ်ာန္အဂၤါဟု ဆိုရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

၁၉၉၄-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ တစ္ဦးက တုိက္တြန္း၍ တစ္ဦးက လွဴဒါန္းရာတြင္ သခၤါရသေဘာသည္ တိုက္တြန္းသူ၌သာျဖစ္သည္ မဟုတ္ပါေလာ၊ အဘယ့္ေၾကာင့္ လွဴဒါန္းသူ၌ျဖစ္ေသာ ကုသုိလ္သည္ သသခၤါရိကကုသုိလ္ ျဖစ္ရသနည္း၊ ရွင္းလင္းေျဖဆိုပါ။
တစ္ဦးက တိုက္တြန္း၍ တစ္ဦးကလွဴဒါန္းရာဝယ္ သခၤါရသေဘာသည္ တိုက္တြန္းသူ၌ျဖစ္သည္မွာ မွန္၏။ သုိ႔ေသာ္ လွဴဒါန္းသူ၌ျဖစ္ေသာ ကုသိုလ္သည္လည္း သသခၤါရိက ကုသိုလ္မည္၏။ ဤသို႔ျဖစ္ရျခင္းကို ရွင္းျပရေသာ္-
“သခၤါရ”၏ အဓိပၸါယ္ = တြန္႔တိုဆုတ္နစ္ေနေသာစိတ္ကို ထက္ျမက္လာေစရန္ ျပင္ဆင္တတ္ေသာေၾကာင့္ ပုဗၺပေယာဂကို ဆိုလို၏။
“သခၤါရ” အရ = ထိုပုဗၺပေယာဂေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေနာက္စိတ္၏ ထက္ျမက္ျခင္း သတၱိအထူးကို ရ၏။
သသခၤါရိကအဓိပၸါယ္ = သခၤါရ (ေနာက္စိတ္၏ ထက္ျမက္ျခင္းသတၱိအထူး) ႏွင့္တကြျဖစ္ေသာစိတ္ကို ဆိုလို၏။
ထို႔ေၾကာင့္-
တုိက္တြန္းသူ၌ သခၤါရသေဘာျဖစ္ၿပီး ထိုတုိက္တြန္းသူေၾကာင့္ လွဴဒါန္းသူ၌ျဖစ္ေသာ ကုသိုလ္သည္ သခၤါရ(ေနာက္စိတ္၏ ထက္ျမက္ျခင္း သတၱိအထူး)ႏွင့္တကြျဖစ္ေပၚလာေသာ စိတ္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ “သသခၤါရိကကုသိုလ္” မည္ပါသည္။

၂။ အဟိတ္ကုသလဝိပါတ္စိတ္၌ ေသာမနႆသႏၲီရဏရွိသကဲ့သို႔ အကုသလဝိပါတ္စိတ္၌လည္း ေဒါမနႆ သႏၲီရဏရွိသင့္- မရွိသင့္ကို အဘိဓမၼာကြ်မ္းက်င္ပညာရွင္ပီပီ စိစစ္ျပပါ။
အဟိတ္ကုသလဝိပါက္စိတ္၌ ေသာမနႆသႏၲီရဏရွိသကဲ့သို႔ အကုသလဝိပါက္စိတ္၌လည္း ေဒါမနႆ သႏၲီရဏမရွိသင့္ပါ။ အဘိဓမၼာနည္းအရ စိစစ္ျပရေသာ္-
အကုသလဝိပါက္အရာ၌ ထင္လာေသာအာရံုသည္ အနိ႒ာရံုသာျဖစ္၏။ ထိုအနိ႒ာရံု၌ ျဖစ္ထိုက္ေသာ ေဒါမနႆေဝဒနာသည္ ပဋိဃ(ေဒါသ)ႏွင့္ ကင္း၍ျဖစ္ျခင္းမရွိ၊ ပဋိဃ(ေဒါသ)သည္လည္း ဧကန္ အကုသိုလ္သေဘာရွိသည္ျဖစ္၍ အဗ်ာကတသေဘာရွိေသာ ဝိပါက္စိတ္တို႔၌ မျဖစ္သင့္၊ ထိုသုိ႔ မိမိႏွင့္အတူ ယွဥ္ဘက္ျဖစ္ေသာ ပဋိဃႏွင့္ကင္း၍ ျဖစ္ျခင္းမရွိေသာေၾကာင့္ ေဒါမနႆေဝဒနာသည္ အကုသလဝိပါက္စိတ္တို႔၌ မျဖစ္ပါ။ ဥေပကၡာေဝဒနာသာ ျဖစ္ရပါသည္။
တစ္နည္းအားျဖင့္-
ဥပမာ- အားရွိေသာ ေယာက်ၤား၏ အေထာင္းအထုကို ခံရေသာ အားနည္းေသာေယာက်ၤားသည္ ထိုအားႀကီးေသာ ေယာက်ၤား၌ လ်စ္လွဴရွဳရသကဲ့သို႔၊ ထို႔အတူ အကုသလဝိပါက္စိတ္တို႔သည္ အလြန္အားနည္းေသာေၾကာင့္ အန႒ာရံု၌ေသာ္မွလည္း ေဒါမနႆေဝဒနာျဖစ္ျခင္း မရွိေတာ့ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ အကုသလဝိပါက္စိတ္၌ ေဒါမနႆေဝဒနာမရွိသင့္ပဲ ဥေပကၡာေဝဒနာသာျဖစ္ရပါသည္။

၃။ သူတပါးတုိက္တြန္း၍ စ်ာန္တရား အားထုတ္မွဳမ်ိဳးလည္း ရွိသင့္သည္ မဟုတ္ပါေလာ၊ အဘယ္ေၾကာင့္ ရူပါဝါစရစိတ္၌ သခၤါရအျပား မရွိပါသနည္း။ ဋီကာဆရာအာေဘာ္က် ေျဖပါ။
သူတပါးတုိက္တြန္း၍ စ်ာန္တရားအားထုတ္မွဳမ်ိဳး မရွိသင့္ပါ။ သူတပါးက တုိက္တြန္းသည့္အတြက္ အားမထုတ္ခ်င္ ထုတ္ခ်င္ႏွင့္ အားထုတ္သူမွာ စ်ာန္မဆိုထားဘိ၊ နိမိတ္ထင္ဖို႔ပင္ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။
ရူပါဝစရစိတ္၌ သခၤါရအျပားမရွိျခင္းအေၾကာင္းကို ဋီကာဆရာအာေဘာ္က် ေျဖဆိုရေသာ္-
အလံုးစံုေသာစ်ာန္သည္ စ်ာန္မရမီ ေရွ႕အဖို႔၌ “ပထဝီ-ပထဝီ” စသည္ျဖင့္ စီးျဖန္းမွဳပရိကံဟု ဆိုအပ္ေသာ“ပုဗၺာဘိသခၤါရ”ႏွင့္ကင္း၍ ေရွးဘဝက စ်ာန္ရဖို႔ရန္ လြန္လြန္ကဲကဲ အားထုတ္ခဲ့ဖူးျခင္းဟူေသာ အဓိကာရသက္သက္၏အစြမ္းျဖင့္ မျဖစ္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အသခၤါရိကဟူ၍လည္း မဆိုသင့္ပါ။
ထို႔ေၾကာင့္ ရူပါဝစရစိတ္၌ သခၤါရအျပား မရွိျခင္းျဖစ္ပါသည္။
(တစ္နည္း) – ပုဗၺာဘိသခၤါရအစြမ္းျဖင့္သာလွ်င္ျဖစ္ရေသာ ရူပါဝစရကုသိုလ္စိတ္သည္ တစ္ခါတစ္ရံမွ် အသခၤါရိက မျဖစ္သင့္၍ အသခၤါရိကဟူ၍လည္း မဆိုအပ္ပါ။ သသခၤါရိက ဧကန္ျဖစ္၍ “အသခၤါရိက ေလလား”ဟု ယံုမွားဖြယ္ မရွိေသာေၾကာင့္ သသခၤါရိကဟူ၍လည္း မဆိုအပ္ပါ။
ထို႔ေၾကာင့္ ရူပါဝစရစိတ္၌ သခၤါရအျပားမရွိျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၄။ “တူေသာအက်ိဳးကိုေပး၏” ဟူေသာစကားသည္ အဘိဓမၼာနယ္ပယ္၌ အခါခပ္သိမ္း မွန္ကန္ပါသေလာ၊ မတူေသာအက်ိဳးကိုလည္း ေပးေသာစိတ္မ်ားရွိက အေၾကာင္းျပေဖာ္ျပပါ။
“တူေသာအက်ိဳးကိုေပး၏” ဟူေသာစကားသည္ အဘိဓမၼာနယ္ပယ္၌ အခါခပ္သိမ္း မွန္ကန္မွဳမရွိပါ။
ရူပ၊ အရူပ၊ ေလာကုတၱရာ ကုသိုလ္စိတ္တို႔သည္သာ (ကုသိုလ္ ၅- ပါးရွိလွ်င္ ဝိပါက္လည္း ၅- ပါး စသည္ျဖင့္ ) “လူ စသည္တို႔၏ အရိပ္သည္ လူ စသည္တို႔ႏွင့္ တူသကဲ့သို႔” တူေသာအက်ိဳးကို ေပးႏိုင္ၾကပါသည္။
“မတူေသာအက်ိဳး”ကို ေပးေသာစိတ္မ်ားလည္း ရွိပါသည္။ ယင္းမွာ မဟာကုသိုလ္စိတ္ ၈-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
မဟာကုသိုလ္စိတ္သည္
အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ဟူေသာ မတူေသာအက်ိဳး၊ မဟာဝိပါက္ဟူေသာ တူေသာအက်ိဳး ဤသုိ႔ တူ-မတူ ၂-ပါးစံုေသာအက်ိဳးကို ေပးပါသည္။
ကာလအားျဖင့္လည္း ပစၥဳပၸန္ဘဝ၊ ေနာက္ေနာင္ဘဝမွသည္ နိဗၺာန္မရမီအထိ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အက်ိဳးေပးရာကာလ ရွိပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ-
မဟာကုသိုလ္စိတ္တို႔သည္ နီဝရဏတရားတို႔၏ တုန္လွဳပ္ေျခာက္ျခားမွဳကုိ ခံေနရေသာေၾကာင့္ ဤသို႔ တူ-မတူ ၂-ပါးစံုေသာ အက်ိဳးကိုေပးျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၁၉၉၅-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ (က) အဘိဓမၼာ (ခ) အဘိဓမၼတၳ (ဂ) အဘိဓမၼတၳသဂၤဟတို႔၏အရကို ဋီကာက်မ္းလာအတုိင္း အသီးသီးေကာက္ျပပါ။
(က) အဘိဓမၼာ- အရ = ပညတ္မွ အသီးအျခားထုတ္အပ္ေသာ ပရမတၱ၏အျဖစ္အားျဖင့္ ထူးကုန္ေသာတရားတို႔ကို ေဟာအပ္ရာျဖစ္ေသာ ဓမၼသဂၤဏီစေသာ အဘိဓမၼာ ၇-က်မ္းကို ရ၏။
(ခ) အဘိဓမၼတၳ- အရ = အဘိဓမၼာ ၇-က်မ္း၌ ေဟာအပ္ကုန္ေသာ စိတ္၊ ေစတသိက္ စေသာ အနက္(တစ္နည္း) စိတ္၊ ေစတသိက္၊ ရုပ္၊ နိဗၺာန္ဟူေသာ ပရမတၱသေဘာတရား ၄- ပါးကို ရ၏။
(ဂ) အဘိဓမၼတၳသဂၤဟ- အရ = အဘိဓမၼာ ၇- က်မ္း၌ အက်ယ္အားျဖင့္ ေဟာေတာ္မူအပ္ကုန္ေသာ စိတ္၊ ေစတသိက္ စေသာအနက္တို႔ကို အက်ဥ္းအားျဖင့္ ယူရာယူေၾကာင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဘိဓမၼတၳသဂၤဟမည္ေသာ သၿဂိဳဟ္က်မ္းကို ရ၏။

၂။ စြယ္ေတာ္ျမတ္ေစတီေတာ္ တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းတြင္ ဝမ္းေျမာက္စြာ လုပ္အားေပးလွဴသူ၏ သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ ကုသိုလ္စိတ္သည္ အဘယ္ေဝဒနာႏွင့္ ယွဥ္ပါသနည္း၊ ေျဖဆို၍ ထိုေဝဒနာျဖစ္ျခင္း အေၾကာင္းမ်ားကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
စြယ္ေတာ္ျမတ္ေစတီေတာ္ တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းတြင္ ဝမ္းေျမာက္စြာ လုပ္အားေပးလွဴသူ၏ သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ မဟာကုသိုလ္စိတ္သည္ “ေသာမနႆေဝဒနာ”ႏွင့္ ယွဥ္ပါသည္။
မဟာကုသိုလ္ ေသာမနႆေဝဒနာျဖစ္ျခင္းအေၾကာင္းမ်ား (၁၉၈၉၊ နံပါတ္- ၃)

၃။ “ပထမစ်ာန္”ဟူေသာစကား၌ ပထမမည္ျခင္းအေၾကာင္း၊ စ်ာန္မည္ျခင္းအေၾကာင္းတို႔ကို ေျဖဆို၍၊ သုခ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေသာ နီဝရဏတို႔ကိုလည္း ဆန္႔က်င္ပံုႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပပါ။
“ပထမစ်ာန္” ဟူေသာစကား၌-
ပထမမည္ျခင္းအေၾကာင္းတို႔မွာ (၁) ေဒသနာကၠမ (ေဟာစဥ္)အားျဖင့္လည္းေကာင္း၊
(၂) ဥပတၱိကၠမ (ျဖစ္စဥ္) အားျဖင့္လည္းေကာင္း
(၃) သခၤ်ာအစဥ္အားျဖင့္ ေရတြက္ရာ၌လည္းေကာင္း
အစျဖစ္ေသာေၾကာင့္ စ်ာန္သည္ “ပထမ”မည္ပါသည္။
စ်ာန္မည္ျခင္းအေၾကာင္းတို႔မွာ
(၁) ကသိုဏ္းစေသာ အာရံုတို႔ကို ကပ္၍ရွဳတတ္(စူးစူးစုိက္စုိက္ရွဳတတ္) ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
(၂) ဆန္႔က်င္ဘက္ နီဝရဏတရားတို႔ကို ေလာင္ကြ်မ္းေစတတ္ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း စ်ာန္မည္ပါသည္။
သုခ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေသာ နီဝရဏတို႔မွာ – ဥဒၵစၥ၊ ကုကၠဳစၥနီဝရဏတို႔ ျဖစ္ပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ – သုခသည္ ၿငိမ္သက္ျခင္း၊ ေအးျမျခင္းရွိေသာေၾကာင့္ မၿငိမ္မသက္ တုန္လွဳပ္ပူပန္တတ္ေသာ ဥဒၵစၥ၊ ကုကၠဳစၥနီဝရဏ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ ျဖစ္ပါသည္။

၁၉၉၆-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “ရတနာျမတ္သံုးပါးတို႔အား ရုိေသစြာ ရွိခုိးပါ၏”ဟုဆုိရာ၌ အဘယ္သို႔ရွိခိုးမွ ရုိေသစြာ ရွိခုိးရာေရာက္ပါသနည္း၊ ဋီကာက်မ္းႏွင့္အညီ ေျဖဆို၍၊ နိဗၺာန္၏ အသခၤတမည္ျခင္းအေၾကာင္းကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
“ရိုေသစြာ ရွိခိုးျခင္း” ဟူသည္-
ေၾကာက္၍ရွိခိုးျခင္း(ဘယ)၊ လာဘ္ကိုလို၍ ရွိခုိးျခင္း(လာဘ)၊ အမ်ိဳးအေလ့အားျဖင့္ ရွိခုိးျခင္း (ကုလစာရ) အစရွိသည္တို႔မွကင္း၍ ရတနာသံုးပါး၏ ဂုဏ္ရည္ကို ယံုၾကည္လ်က္ ထက္သန္ထူးကဲေသာ သဒၶါ၊ ပညာ၊ သတိ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္ေစတနာတို႔ျဖင့္ ရုိေသစြာ ကာယ၊ ဝစီ၊ မေနာဒြါရတို႔ျဖင့္ အထူးအားျဖင့္ ရွိခိုးမွသာ ရုိေသစြာ ရွိခုိးရာေရာက္မည္ ျဖစ္ပါသည္။
နိဗၺာန္၏ အသခၤတမည္ျခင္းအေၾကာင္းမွာ-
မဂ္၊ဖိုလ္တို႔၏ အာရံုျဖစ္၍၊ တဏွာစက္ကြင္းမွ ရွင္းရွင္းႀကီး လြတ္ေျမာက္ၿပီးေသာ၊ ကံ၊ စိတ္၊ ဥတု၊ အာဟာရ အေၾကာင္းတရား ၄-ပါးတုိ႔က မျပဳျပင္အပ္ေသာ တရားျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ နိဗၺာန္သည္ စင္စစ္အားျဖင့္ “အသခၤတ” မည္ပါသည္။

၂။ လူ႔ေဘာင္ေလာကဝယ္ “ဉာဏ္ေကာင္းတယ္၊ ဉာဏ္မေကာင္းဘူး” ဟု ေျပာဆုိေလ့ရွိရာ “ဉာဏ္” ဟူေသာစကား၏ အဓိပၸါယ္ကို ဖြင့္ဆိုျပ၍၊ ယင္းဉာဏ္ျဖစ္ေၾကာင္းတရားမ်ားကိုလည္း ေရးခဲ့ပါ။
ဉာဏ္
ရုပ္၊ နာမ္ဟုဆိုအပ္ေသာ သဘာဝဓမၼမ်ားကို ကကၡဠတၱ၊ ဖုသန၊ အနိစၥတာ စေသာ သေဘာအားေလ်ာ္စြာ ထိုးထြင္းသိတတ္ေသာေၾကာင့္ “ဉာဏ္” မည္ပါသည္။
ဉာဏ္ျဖစ္ေၾကာင္းတရားမ်ားမွာ-
(၁) “ဤေကာင္းမွဳေၾကာင့္ ျဖစ္ရာဘဝ၌ ဉာဏ္ပညာထက္ျမက္သူျဖစ္ရပါလို၏” ဟု ဆုေတာင္း၍ ပညာဉာဏ္ ျဖစ္ေစတတ္ေသာ ေကာင္းမွဳကံကို ဆည္းပူးခဲ့ျခင္း၊
(၂) ေဒါသဗ်ာပါဒမရွိေသာ ျဗဟၼာ့ဘံု၌ ျဖစ္ခဲ့ျခင္း
(၃) ပညိေျႏၵရင့္က်က္ရာ အသက္အရြယ္သို႔ေရာက္ျခင္း၊
(၄) ကိေလသာတို႔မွ ေဝးကြာသူ၏အျဖစ္ အားထုတ္ေနျခင္း၊
(၅) တိဟိတ္ပဋိသေႏၶ ေနခဲ့သူျဖစ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ မဂ္စိတ္သည္ အဘယ္ေၾကာင့္ တစ္ႀကိမ္သာျဖစ္ပါသနည္း။ ဥပမာျပေျဖဆို၍ မဂ္စိတ္အႀကိမ္ႀကိမ္ျဖစ္ခဲ့ေသာ္ ေလာကုတၱရာစိတ္၌ ႀကိယာရွိသင့္ မရွိသင့္ ေျဖဆိုပါ။
မဂ္စိတ္ တစ္ႀကိမ္သာျဖစ္ရျခင္းအေၾကာင္း
မဂ္စိတ္သည္-
(၁) ဆိုင္ရာကိေလသာကုိ သမုေစၧဒပဟာန္ အၾကြင္းမဲ့ ျဖတ္သည္၏အစြမ္းျဖင့္သာလွ်င္ ရအပ္ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
(၂) ဥပမာ – မိုးႀကိဳးက်သည့္အခါ သစ္ပင္အစရွိသည္တို႔ကို အျမစ္ႏွင့္တကြ ဖ်က္ဆီးျခင္းကို ၿပီးေစသကဲ့သို႔ မဂ္စိတ္သည္လည္း ၁- ႀကိမ္တည္းျဖင့္ပင္ ဆုိင္ရာကိေလသာကို ပယ္ျခင္းကိစၥ ၿပီးေစႏိုင္ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
(၃) တစ္ဖန္ျဖစ္လွ်င္လည္း ျပဳဖြယ္၊ ပယ္ဖြယ္ကိစၥမ်ား မရွိေတာ့ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
(၄) ဤဘဝ၌ ခ်မ္းသာစြာေနလိုလွ်င္လည္း အက်ိဳးျဖစ္ေသာ ဖလသမာပတ္ႏွင့္သာ နိဗၺာန္ကို အာရံုျပဳ၍ ဝင္စားႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
တစ္ႀကိမ္ထက္ပို၍ တစ္ခါတစ္ရံမွ်ပင္ ေသကၡပုဂၢိဳလ္၊ အေသကၡပုဂၢိဳလ္တုိ႔ သႏၲာန္၌ မျဖစ္ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။
မဂ္စိတ္ အႀကိမ္ႀကိမ္ျဖစ္ခဲ့ေသာ္ ေလာကုတၱရာစိတ္၌ ႀကိယာရိွသင့္ပါသည္။
အေၾကာင္းျပရေသာ္-
ေလာကုတၱရာစိတ္၌ ႀကိယာမရွိျခင္းမွာ ေလာကုတၱရာကုသိုလ္(မဂ္)စိတ္သည္ အခါခပ္သိမ္း တစ္ႀကိမ္သာျဖစ္ရိုးရွိေသာေၾကာင့္ ရဟႏၲာသႏၲာန္၌ ထပ္၍ မျဖစ္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္၏။
ေလာကီစိတ္မ်ား၌မူ ပုထုစဥ္၊ ေသကၡပုဂၢိဳလ္တို႔သႏၲာန္ဝယ္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာ ကာမ၊ မဟဂၢဳတ္ ကုသိုလ္စိတ္မ်ားသည္ ရဟႏၲာသႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာအခါ အဝိဇၨာ၊ တဏွာတည္းဟူေသာ ဝဋ္ျမစ္ကုန္ခမ္းသျဖင့္ အက်ိဳးမေပးစြမ္းႏုိင္ေတာ့သည့္အတြက္ ႀကိယာစိတ္ဟု အမည္ရၾက၏။
ထို႔အတူ ေလာကုတၱရာစိတ္၌လည္း မဂ္ကုသိုလ္စိတ္သည္ အႀကိမ္ႀကိမ္ျဖစ္ခဲ့ေသာ္ ရဟႏၲာသႏၲာန္၌လည္း ထပ္၍ျဖစ္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ေလာကုတၱရာစိတ္၌လည္း ႀကိယာရွိႏုိင္ေပသည္။

၄။ “စ်ာန္တရား၊ မဂ္တရား၊ ဖိုလ္တရား၊ နိဗၺာန္ တရားေတာ္ျမတ္ကို ရပါလို၏ဘုရား”ဟု ဆုေတာင္းေလ့ရွိၾကရာ “စ်ာန္၊ မဂ္၊ ဖိုလ္၊ နိဗၺာန္” ဟူေသာ စကားတို႔၏ အဓိပၸါယ္ကို တိက်မွန္ကန္စြာ ေရးပါ။
စ်ာန္
(၁) ကသိုဏ္းစေသာ အာရံုတုိ႔ကို ကပ္၍ရွဳတတ္ (စူးစူးစုိက္စုိက္ရွဳတတ္) ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
(၂) ဆန္႔က်င္ဘက္ နီဝရဏတရားတို႔ကို ေလာင္ကြ်မ္းေစတတ္ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း စ်ာန္မည္ပါသည္။
မဂ္
(၁) နိဗၺာန္ကို ရွာမွီးတတ္ေသာေၾကာင့္ မဂ္မည္၏။
(၂) နိဗၺာန္ကို အလိုရွိေသာသူတို႔သည္ ရွာမွီးအပ္ေသာေၾကာင့္ မဂ္မည္၏။
(၃) ကိေလသာတို႔ကို သတ္ျဖတ္ပယ္ရွားလ်က္ နိဗၺာန္သို႔ သြားတတ္ေသာေၾကာင့္ မဂ္မည္၏။
ဖိုလ္
(၁) ကိေလသာမ်ား ၿငိမ္းေအးသြားျခင္းသေဘာသည္ ဖိုလ္မည္၏။
(၂) အေၾကာင္းတရားျဖစ္ေသာမဂ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အက်ိဳးတရားသည္ ဖိုလ္မည္၏။
နိဗၺာန္
(၁) ဘဝႀကီး၊ ဘဝငယ္ကို ခ်ဳပ္စပ္တတ္ေသာ ဝါနဟုဆုိအပ္ေသာ တဏွာမွထြက္ေျမာက္တတ္ေသာေၾကာင့္ နိဗၺာန္မည္၏။
(၂) ရာဂအစရွိေသာ မီး ၁၁-ပါးတို႔၏ ၿငိမ္းေအးေၾကာင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ နိဗၺာန္မည္၏။

၁၉၉၇-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “ေလာကသားတုိ႔၏ အႏွိဳင္းမဲ့ေက်းဇူးရွင္ ျမတ္ဗုဒၶ” ဟုဆိုရာ၌ အႏွိဳင္းမဲ့ (အတုလ)ျဖစ္ပံုကို ဋီကာႏွင့္အညီ ေျဖဆိုပါ။
ျမတ္ဗုဒၶ၏ အႏွိဳင္းမဲ့(အတုလ)ျဖစ္ပံုကို ဋီကာႏွင့္အညီ ေျဖဆိုရေသာ္-
(၁) ပုရဏကႆပ အစရွိေသာ တိတၴိဆရာႀကီးတို႔သည္ ဘုရားရွင္ကို တုၿပိဳင္ၾကေသာ္လည္း သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာစေသာ ဂုဏ္အရည္အခ်င္းအားျဖင့္ မတူႏိုင္ၾကေပ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ စေသာ ဂုဏ္အရည္အခ်င္းအားျဖင့္ တူသူမရွိျခင္း (နတ္ႏွင့္တကြေသာ ေလာက၌ အျမတ္ဆံုးပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တူေသာပုဂၢိဳလ္မရွိျခင္း)
(၂) ဘုရားရွင္၏ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ စေသာဂုဏ္ေတာ္တို႔ကို ရွင္သာရိပုတၱရာကဲ့သုိ႔ေသာ ဉာဏ္ႀကီးရွင္သည္ပင္လွ်င္ ဉာဏ္ပညာျဖင့္ ႏွိဳင္းခ်ိန္ၾကည့္ေသာအခါ “ဤေရြ႕ ဤမွ်သာ ရွိသည္”ဟု ႏွိဳင္းခ်ိန္၍ မရေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ – ခ်ိန္ခြင္ပမာ ဉာဏ္ပညာျဖင့္ ႏွိဳင္းခ်ိန္အပ္ေသ ပုဂၢိဳလ္မဟုတ္ျခင္း၊
ဤသို႔အားျဖင့္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ အႏွိဳင္းမဲ့ (အတုလ) ျဖစ္ေတာ္မူပါသည္။

၂။ “ေဖာက္ျပန္တတ္ေသာေၾကာင့္ ရုပ္မည္၏” ဟုဆိုရာ၌ (က) အဘယ္သို႔ျဖစ္ျခင္းကို ေဖာက္ျပန္သည္ဟု ဆိုပါသနည္း၊ (ခ) နာမ္တရားမ်ားလည္း ေဖာက္ျပန္တတ္ပါလ်က္ အဘယ့္ေၾကာင့္ ရုပ္မမည္ပါသနည္း၊ (ဂ) ဥတုသပၸါယမွ်တေသာ ရူပျဗဟၼာႀကီးမ်ားအတြက္ အဘယ္သုိ႔လွ်င္ ရုပ္အမည္ရႏိုင္ပါသနည္း။ အသီးသီး ေျဖဆိုပါ။
“ေဖာက္ျပန္တတ္ေသာေၾကာင့္ ရုပ္မည္၏” ဟုဆုိရာ၌ –
(က) ေဖာက္ျပန္ျခင္းဟူသည္-
သီတ (အေအး) စေသာ ဆန္႔က်င္ဘက္အေၾကာင္းတရားတို႔ ေပါင္းဆံုညီညြတ္ခဲ့ေသာ္ ေရွးရုပ္အစဥ္ႏွင့္မတူ၊ ထူးျခားေသာအားျဖင့္ ေနာက္ရုပ္အစဥ္၏ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းသည္ ေဖာက္ျပန္ျခင္းမည္၏။
(ခ) နာမ္တရာမ်ားလည္း ေဖာက္ျပန္တတ္ပါလ်က္ ရုပ္မမည္ျခင္းအေၾကာင္းမွာ-
(သီတ အစရွိေသာ သဒၵါ၏အစြမ္းျဖင့္) အလြန္ထင္ရွားေသာ ေဖာက္ျပန္ျခင္းကိုသာ ေဖာက္ျပန္သည္ဟူ၍ အလုိရွိအပ္ေသာေၾကာင့္ နာမ္တရားတုိ႔ကို ရုပ္ဟု မေခၚႏိုင္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
(ဂ) ဥတုသပၸါယမွ်တေသာ ရူပျဗဟၼာႀကီးမ်ားအတြက္ ရုပ္အမည္ရႏိုင္ပံုမွာ-
(၁) ျဗဟၼာ့ဘံု၌ ကပ္၍ ႏွိပ္စက္တတ္ေသာ သီတ စသည္တို႔ မရွိေသာ္လည္း ခ်ီးေျမွာက္တတ္ေသာ သီတ အစရွိသည္တို႔ ရွိေသာေၾကာင့္ ထိုခ်ီးေျမွာက္တတ္ေသာ သီတ စသည္တို႔အစြမ္းျဖင့္ ျဗဟၼာ့ဘံု၌ ေဖာက္ျပန္ျခင္း ျဖစ္သင့္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ရူပျဗဟၼာႀကီးမ်ားအတြက္ ရုပ္အမည္ ရႏိုင္ပါသည္။
(၂) တစ္နည္း- ဥတုသပၸါယ မွ်တေသာ ရူပျဗဟၼာႀကီးမ်ား၏ ရုပ္တို႔သည္လည္း (ဆန္႔က်င္ဘက္အေၾကာင္းႏွင့္ ေပါင္းမိက ေဖာက္ျပန္ၾကမည္သာ) ေဖာက္ျပန္ျခင္းသေဘာကုိ မလြန္ဆန္ႏိုင္ၾကေသာေၾကာင့္ ရုပ္အမည္ ရႏိုင္ပါသည္။

၃။ အဟိတ္ကုသလဝိပါက္စိတ္၌ ေသာမနႆေဝဒနာသည္ အဘယ့္ေၾကာင့္ သႏၲီရဏ စိတ္၌သာယွဥ္၍ သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္၌ မယွဥ္ႏိုင္ပါသနည္း။ ျပည့္စံုစြာ ရွင္းျပပါ။
အဟိတ္ကုသလဝိပါက္စိတ္တို႔တြင္-
ဝီထိစိတ္အစဥ္ရ- သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္သည္ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ စသည္တို႔၏ အျခားမဲ့၌ျဖစ္၏။ စကၡဳဝိညာဏ္ စေသာ ပဥၥဝိညာဏ္စိတ္တို႔သည္ စကၡဳဝတၱဳစေသာ ပဥၥဝတၱဳရုပ္ကိုမွီၾက၍ သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္သည္ ဟဒယဝတၱဳရုပ္ကို မွီ၏။ ထိုသို႔ သမၸဋိစၧိဳင္းေဒြးသည္ မိမိႏွင့္မွီရာမတူေသာ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ စသည္တို႔၏ အျခားမဲ့၌ျဖစ္ရ၍ တူေသာမွီရာရွိေသာစိတ္မွ အနႏၲရပစၥည္းကို မရသျဖင့္ (သေဘာတူေယာက်ၤားတစ္ေယာက္၏ အေထာက္အပံ့မွကင္းေသာ ေယာက်ၤားကဲ့သို႔) အားမရွိရကား ခပ္သိမ္းေသာ အျခင္းအရာအားျဖင့္ အာရံု၏အရသာကုိ ခံစားျခင္းငွာ မစြမ္းႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အလံုးစံုေသာအာရံုတို႔၌ ဥေပကၡာသဟဂုတ္သာ ျဖစ္ရပါသည္။
သႏၲီရဏစိတ္မွာ – မွီရာ(ဟဒယဝတၱဳရုပ္)ခ်င္းတူေသာ သမၸဋိစၧိဳင္းမွ အနႏၲရပစၥည္းကိုရ၍ အလြန္အားရွိရကား ခပ္သိမ္းေသာ အျခင္းအရာအားျဖင့္ အာရံု၏အရသာကို ခံစားႏုိင္ေသာေၾကာင့္ ဣ႒ာရံု၌ ေသာမနႆသဟဂုတ္ျဖစ္၍၊ ဣ႒မဇၥ်တၱာရံု၌ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ ျဖစ္ပါသည္။
သို႔ျဖစ္၍ အဟိတ္ကုသလဝိပါက္စိတ္တို႔တြင္ ေသာမနႆေဝဒနာသည္ သႏၲီရဏ စိတ္၌သာယွဥ္၍ သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္၌ မယွဥ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

၄။ “ဝိညာဏဥၥာယတနကုသိုလ္စိတ္”ဟူေသာစကား၌ “ဝိညာဏ”အရ ယူရမည့္စိတ္ကို တိက်စြာ ေကာက္ျပ၍ ယင္းစိတ္၏ အနႏၲရျဖစ္ပံု အေၾကာင္းစံုကိုလည္း ေရးျပပါ။
“ဝိညာဏဥၥာယတနကုသိုလ္စိတ္”ဟူေသာစကား၌ “ဝိညာဏ”အရ ယူရမည့္စိတ္မွာ-
အပုိင္းအျခားမရွိေသာ ေကာင္းကင္သာလွ်င္ အာရံုရွိသည့္ အာကာသာနဥၥာယတနစိတ္ (ပထမာရုပၸဝိညာဏ္စိတ္) ျဖစ္ပါသည္။
ယင္းစိတ္၏ အနႏၲရျဖစ္ပံုအေၾကာင္းစံုမွာ-
(၁) ပထမာရုပၸဝိညာဏ္က အနႏၲမည္ေသာ ေကာင္းကင္ပညတ္ကို အာရံုျပဳေသာေၾကာင့္ အာရံု၏ အနႏၲရအမည္ကို ဝိညာဏ္ေပၚတင္စား၍ ဌာႏူပစာရအားျဖင့္ ပထမာရုပၸဝိညာဏ္ကို အနႏၲဟု ဆိုရ၏။
(၂) ေယာဂီပုဂၢိဳလ္က “အနႏၲ ဝိညာဏံ” ဟု ကမၼ၏႒ာန္းစီးျဖန္းေသာေၾကာင့္ ေယာဂီပုဂၢိဳလ္၏ ဘာဝနာကမၼ႒ာန္းအရ ဝိညာဏအနႏၲ မည္၏။

၁၉၉၈-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အယူလြဲမွား ဘာသာျခားျဖစ္ရန္အတြက္ တြန္းအားေပးေသာ အဓိကအေၾကာင္းမ်ားကိုု အဘိဓမၼာသေဘာအရ ေဖာ္ျပ၍၊ အသခၤါရိက ျဖစ္ေၾကာင္းကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
အယူလြဲမွား ဘာသာျခားျဖစ္ရန္အတြက္ တြန္းအားေပးေသာ အဓိကအေၾကာင္းမ်ားကို အဘိဓမၼာသေဘာအရ ေဖာ္ျပရေသာ္-
(၁) အယူေဖာက္ျပန္ပ်က္စီးေသာပုဂၢိဳလ္ (မိစၧာအယူရွိေသာ တိတၳိမ်ား)ကို ေလးစားျမတ္ႏိုးလ်က္ ထိုသူတုိ႔ႏွင့္ တြဲဖက္ေပါင္းသင္းျခင္း၊
(၂) သႆတဒိ႒ိ၊ ဥေစၧဒဒိ႒ိ တည္းဟူေသာ မိစၧာအယူ အာသယတစ္ပါးပါးရွိျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။
အသခၤါရိကျဖစ္ေၾကာင္းမ်ားမွာ-
ေလ်ာက္ပတ္ေသာ ဥတု၊ ေဘာဇဥ္၊ ေက်ာင္းအိပ္ရာ ေနရာ၊ အေဆြခင္ပြန္းပုဂၢိဳလ္ စသည္တို႔ႏွင့္ ျပည့္စံုျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
(တစ္နည္း)
(၁) အသခၤါရိကကံေၾကာင့္ အသခၤါရိကစိတ္ျဖင့္ ပဋိသေႏၶေနရျခင္း၊
(၂) ခႏၶာကိုယ္ ခုိင္ခံ့က်န္းမာျခင္း၊
(၃) ေနပူ၊ မိုးရြာ၊ ေဆာင္း၊ ေႏြအခါတို႔၌ အခ်မ္းအပူကို ႏွမ္း ၁- လံုးေလာက္မွ် ထီမထင္ျခင္း၊ ဂရုမစိုက္ျခင္း၊
(၄) လံု႔လဝီရိယ၏ အက်ိဳးကို ေမွ်ာ္ကိုးယံုၾကည္ျခင္း၊
(၅) မိမိျပဳရုိးျပဳစဥ္ကိစၥ၌ အေလ့အက်င့္ရျခင္း၊
(၆) ဥတု ေဘာစဥ္ မွ်တျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ေလာကအျမင္အားျဖင့္ လူခ်င္းတူပါလ်က္ ပဋိသေႏၶစိတ္မွာ- “ဉာဏသမၸယုတ္၊ ဉာဏဝိပၸယုတ္” ျခားနားရျခင္း အေၾကာင္းရင္းကိုေဖာ္ျပ၍၊ “သဟိတ္ဝိပါက္၊ သဟိတ္ႀကိယာ”ဟု “သဟိတ္”ဟူေသာ စကားျဖင့္ အထူးျပဳဆိုရျခင္း အေၾကာင္းကိုလည္း ေရးျပပါ။
ေလာကအျမင္ လူခ်င္းတူပါလ်က္ ပဋိသေႏၶစိတ္မွာ “ဉာဏသမၸယုတ္၊ ဉာဏဝိပၸယုတ္” ဟု ျခားနားရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမွာ-
လူ႔ဘဝ ပဋိသေႏၶအက်ိဳးကို ေပးတတ္ေသာကံသည္ ဗလဝ (တိဟိတ္ဥကၠ႒ ကုသိုလ္ကံ) ျဖစ္လွ်င္ မဟာဝိပါက္ “ဉာဏသမၸယုတ္” စိတ္ ၄-ပါးမွ တစ္ပါးပါးႏွင့္ ပဋိသေႏၶေနမည္ျဖစ္၏။
အကယ္၍ ပဋိသေႏၶအက်ိဳးကို ေပးေသာကံမွာ ဒုဗၺလ (တိဟိတ္ၾသမက၊ ဒြိဟိတ္ဥကၠ႒ ကုသိုလ္ကံ) ျဖစ္ပါက မဟာဝိပါက္ “ဉာဏဝိပၸယုတ္စိတ္” စိတ္ေလးပါးမွ တစ္ပါးပါးျဖင့္ ပဋိသေႏၶေနရမည္ျဖစ္ပါသည္။ ဤသုိ႔အားျဖင့္ ပဋိသေႏၶ အက်ိဳးေပးေသာကံေပၚမူတည္၍ လူခ်င္းတူပါလ်က္ ပဋိသေႏၶစိတ္ခ်င္း ကြဲျပားရပါသည္။
“သဟိတ္ဝိပါက္၊ သဟိတ္ႀကိယာ” ဟု “သဟိတ္” ဟူေသာကားျဖင့္ အထူးျပဳဆိုရျခင္း အေၾကာင္းမွာ-
ကာမာဝစရစိတ္တို႔တြင္ – အကုသိုလ္စိတ္ႏွင့္ ကာမာဝစရကုသိုလ္စိတ္တုိ႔မွာ ဧကန္စင္စစ္ သဟိတ္သာျဖစ္ၿပီး အဟိတ္ေလလားဟု ယံုမွားဖြယ္ မရွိေသာေၾကာင့္ “သဟိတ္” သဒၵါျဖင့္ အထူးျပဳစရာ မလိုပါ။ ကာမာဝစရဝိပါက္၊ ႀကိယာစိတ္တို႔မွာ အဟိတ္ဝိပါက္၊ ႀကိယာစိတ္တို႔ႏွင့္ ယံုမွားဖြယ္ရွိေသာေၾကာင့္ “သဟိတ္ (ကာမာဝစရ) ဝိပါက္”၊ “သဟိတ္ (ကာမာဝစရ) ႀကိယာ”ဟု “သဟိတ္” ဟူေသာစကားျဖင့္ အထူးျပဳ ဆိုရျခင္းျဖစ္ပါသည္။
မဟဂၢဳတ္၊ ေလာကုတၱရာစိတ္တို႔၌လည္း – ဧကန္သဟိတ္ျဖစ္၍ “သဟိတ္(ရူပါဝစရ) ဝိပါက္” စသည္ျဖင့္ “သဟိတ္” သဒၵါ ထည့္ဆိုရန္ မလိုေပ။

၃။ ရူပါဝစရစိတ္၌ သခၤါရအျပား ရွိသင့္၊ မရွိသင့္ကို ဋီကာေက်ာ္အာေဘာ္ႏွင့္ညွိ၍ စိစစ္ျပပါ။
ရူပါဝစရစိတ္၌ သခၤါရအျပား မရွိျခင္းအေၾကာင္း (၁၉၉၄၊ နံပါတ္-၃)

၁၉၉၉-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား ပူေဇာ္ၾကေသာ ဓမၼရတနာတို႔တြင္ ဧကန္မုခ် ဓမၼအမည္ရထိုက္ေသာ တရားတုိ႔ကို အေၾကာင္းႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပ၍၊ သင္ေလ့လာလ်က္ရွိေသာ အဘိဓမၼာဘာသာရပ္သည္ ဓမၼရတနာ၌ ပါဝင္ႏုိင္၊ မပါဝင္ႏုိင္ အေၾကာင္းျပ ဆံုးျဖတ္ပါ။
ဧကန္မုခ် ဓမၼအမည္ရထိုက္ေသာ တရားတို႔မွာ- အရိယာမဂ္ (မဂ္ေလးပါး) ႏွင့္ နိဗၺာန္တို႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ- အရိယာမဂ္ေလးပါးသည္ ကိေလသာတို႔ကို အၾကြင္းမဲ့ သတ္ျဖတ္တတ္ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ နိဗၺာန္သည္ အာရံု၏အျဖစ္ျဖင့္ ထိုမဂ္ေလးပါး၏ ကိေလသာတို႔ကို အၾကြင္းမဲ့ သတ္ျဖတ္ျခင္းကိစၥ ၿပီးစီးျခင္း၏ အေၾကာင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း ျဖစ္ပါသည္။
အဘိဓမၼာဘာသာရပ္သည္ ဓမၼရတနာ၌ ပါဝင္ႏုိင္၏။ (၁၉၉၃၊ နံပါတ္-၁)

၂။ ဒုစရုိက္လုပ္ငန္းျပဳလုပ္ရာတြင္ ရႊင္လန္းႏွစ္သက္ ဝမ္းေျမာက္မွဳျဖစ္ေအာင္ တြန္းအားေပးေသာ အဓိကအေၾကာင္းမ်ားကို ေဖာ္ျပ၍၊ စကၡဳဝိညာဏ္စေသာ ၄-ပါးတို႔ ဥေပကၡာသာျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းကိုလည္း ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ဒုစရုိက္လုပ္ငန္း ျပဳလုပ္ရာတြင္ ရႊင္လန္းႏွစ္သက္ ဝမ္းေျမာက္မွဳျဖစ္ေအာင္ တြန္းအားေပးေသာ အဓိကအေၾကာင္းမ်ားမွာ-
(၁) ပင္ကိုယ္သေဘာအားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ႀကံဆျခင္းအားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ဣ႒ာရံုႏွင့္ ေတြ႔ႀကံဳရျခင္း၊
(၂) ေသာမနႆျဖင့္ ပဋိသေႏၶေနခဲ့ျခင္း၊
(၃) မနက္နဲေသာ သေဘာရွိျခင္း၊
စကၡဳဝိညာဏ္စေသာ ၄-ပါးတို႔ ဥေပကၡာသာ ျဖစ္ရျခင္းအေၾကာင္း
မွီရာဝတၱဳႏွင့္ အာရံုတို႔၏ ထိခိုက္ျခင္းသည္ အားနည္းေသာေၾကာင့္ အနိ႒ာရံု၌ျဖစ္ေစ၊ ဣ႒ာရံု၌ျဖစ္ေစ၊ ဥေပကၡာသဟဂုတ္သာ ျဖစ္ရပါသည္။
ဥပမာ- ဝတၱဳႏွင့္အာရံု (ဥပါဒါရုပ္အခ်င္းခ်င္း) ထိခုိက္ျခင္းသည္ ဝါဂြမ္းစိုင္တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု ထိခိုက္ျခင္းကဲ့သို႔ အားနည္းေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ အလွဴဒါန ျပဳၾကရတြင္ မဟာကုသိုလ္ ပထမစိတ္ ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ လွဴဒါန္းနည္းကို ဋီကာႏွင့္အညီ ေရးသား၍၊ ဥေပကၡာကို စ်ာနင္၌ မထည့္သြင္းရျခင္း အေၾကာင္းကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
မဟာကုသိုလ္ ပထမစိတ္ျဖစ္ေအာင္ လွဴဒါန္းနည္း
လွဴဖြယ္ဝတၱဳ၊ အလွဴခံပုဂၢိဳလ္ စသည္တို႔၏ ျပည့္စံုျခင္းကုိလည္းေကာင္း၊ အျခားေသာ ေသာမနႆျဖစ္ေၾကာင္းကိုလည္းေကာင္း စြဲ၍ အလြန္ရႊင္လန္းဝမ္းေျမာက္စြာ၊ “အတၱိဒိႏၷံ” စေသာနည္းျဖင့္ျဖစ္ေသာ သမၼာဒိ႒ိကို ေရွ႕သြားျပဳ၍၊ လြတ္လြတ္ကြ်တ္ကြ်တ္ စြန္႔ႀကဲျခင္းရွိသူ၏အျဖစ္ စသည္တို႔၏အစြမ္းျဖင့္ မတြန္႔တို မဆုတ္နစ္မူ၍ သူတပါးတုိ႔က မတိုက္တြန္းအပ္ပဲ ဒါနစေသာ ကုသိုလ္ေကာင္းမွဳတို႔ကို ျပဳေသာအခါ ထိုသူ၏ စိတ္သည္ ေသာမနႆသဟဂုတ္ ဉာဏသမၸယုတ္ အသခၤါရိက မဟာကုသိုလ္ ပထမစိတ္ျဖစ္ပါသည္။
ဥေပကၡာကို စ်ာနင္၌ မထည့္သြင္းရျခင္းအေၾကာင္း
ဥေပကၡာကို စ်ာနင္အျဖစ္ျဖင့္ ဘုရားရွင္ ေဟာၾကားေတာ္မူအပ္ပါေသာ္လည္း ၿငိမ္သက္ေသာ ျဖစ္ျခင္းသေဘာရွိသည္ျဖစ္၍ သုခ၌ အက်ံဳးဝင္ေသာေၾကာင့္ သီးျခားစ်ာနင္အျဖစ္ မထည့္သြင္းရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၄။ ဝိညာဏဥၥာယတနႏွင့္ အာကိဥၥာညာယတနတို႔တြင္ ပါဝင္ေသာ “အာယတန” ႏွစ္ပါးတို႔၏ ျခားနားခ်က္ကို ေရးသား၍၊ အရူပစိတ္ကို ပဥၥမစ်ာန္ဟု သတ္မွတ္ရျခင္း၏ အေၾကာင္းကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
(၁) ဝိညာဏဥၥာယတန ၌ ဝိညာဏဥၥ အမည္ရေသာ ပထမာရုပၸဝိညာဏ္သည္ ဒုတိယာရုပၸဝိညာဏ္၏ တည္ရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အာယတန မည္၏။
(၂) အာကိဥၥညာယတန ၌ အာကိဥၥည အမည္ရေသာ နတၱိေဘာပညတ္သည္ တတိယာရုပၸဝိညာဏ္၏ တည္ရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အာယတနမည္၏။
ဤသို႔အားျဖင့္ ျခားနားပါသည္။
အရူပစိတ္ကို ပဥၥမစ်ာန္ဟု သတ္မွတ္ရျခင္းအေၾကာင္း
ဥေပကၡာ၊ ဧကဂၢတာ စ်ာန္အဂၤါႏွစ္ပါးႏွင့္သာ ယွဥ္ၾက၍ ရူပါဝစရပဥၥမစ်ာန္ႏွင့္ စ်ာန္အဂၤါတူမွ်ေသာေၾကာင့္ ပဥၥမစ်ာန္ဟု သတ္မွတ္ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၀-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အႏွိဳင္းမဲ့ ျမတ္ဗုဒၶအား “အတုလံ”ပုဒ္ျဖင့္ ခ်ီးက်ဴးရျခင္းအေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပ၍၊ ျဖစ္ပ်က္ ေဖာက္ျပန္၊ ေျပာင္းလဲေနပါလွ်က္ နာမ္တရားမ်ားကုိ အဘယ့္ေၾကာင့္ “ရုပ္” ဟု မေခၚပါသနည္း။
အႏွိဳင္းမဲ့ျမတ္ဗုဒၶအား “အတုလံ”ပုဒ္ျဖင့္ ခ်ီးက်ဴးရျခင္းအေၾကာင္း
သမၼာသမၺဳဒၶံဟူေသာပုဒ္သည္ ျမတ္စြာဘုရား၌ အမည္ေတာ္ကိုမွ်သာ ျပျခင္း၏အစြမ္းျဖင့္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဂုဏ္ေတာ္တို႔ကို ထင္ရွားျပျခင္းအက်ိဳးငွာ “အတုလံ” ပုဒ္ျဖင့္ ခ်ီးက်ဴးရျခင္းျဖစ္သည္။
သမၼာသမၺဳဒၶံ၊ အတုလံ ဟူေသာပုဒ္တို႔ျဖင့္ ေဟတုသမၸဒါ၊ ဖလသမၸဒါ၊ သတၱဴပကာရသမၸဒါဟူေသာ ဂုဏ္သံုးပါးအစုတို႔ျဖင့္ ျမတ္စြာဘုရားရွင္အား ခ်ီးမြမ္းေတာ္မူရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
နာမ္တရားမ်ားကို ရုပ္ဟု မေခၚဆိုႏိုင္ပံု (၁၉၉၇၊ နံပါတ္ -၂-ခ)

၂။ ပထမေလာဘမူစိတ္ႏွင့္ ပထမ မဟာကုသိုလ္စိတ္တို႔၏ ျဖစ္ရာကာလကို ေဖာ္ျပ၍ သတၱဝါတစ္ဦးမွာ လွ်ာတစ္ခုသာရွိပါလ်က္ အဘယ္ေၾကာင့္ ဇိဝွာဝိညာဏ္စိတ္ ႏွစ္ပါးရွိပါသနည္း၊ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ပထမေလာဘမူစိတ္ျဖစ္ရာကာလ
“ကာမဂုဏ္တို႔၌ အျပစ္မရွိ” စေသာနည္းျဖင့္ မိစၧာဒိ႒ိကို ေရွ႕သြားျပဳ၍ ရႊင္လန္းဝမ္းေျမာက္စြာ၊ သေဘာအားျဖင့္ ထက္ေသာ၊ မတိုက္တြန္းအပ္ေသာစိတ္ျဖင့္ ကာမဂုဏ္ခံစားရာ၌ျဖစ္ေစ၊ ဒိ႒မဂၤလာစသည္တို႔ကို အႏွစ္သာရအားျဖင့္ ယံုၾကည္ရာအခါတို႔၌ျဖစ္ေစ၊ ေသာမနႆသဟဂုတ္ ဒိ႒ိဂတသမၸယုတ္ အသခၤါရိက ပထမေလာဘမူစိတ္ျဖစ္ပါသည္။
ပထမ မဟာကုသိုလ္စိတ္ ျဖစ္ရာကာလ (၁၉၉၉၊ နံပါတ္-၃)
သတၱဝါတစ္ဦးမွာ လွ်ာတစ္ခုသာရွိပါလ်က္ ဇိဝွာဝိညာဏ္စိတ္ႏွစ္ပါး ရွိရျခင္းအေၾကာင္း
ဇိဝွာဝိညာဏ္စိတ္ျဖစ္ရန္ ဇိဝွာပသာဒ(ဝတၱဳ)ႏွင့္ ရသာရံု(အာရံု)တို႔ ထိခုိက္ရာတြင္-
အနိ႒ာရံုျဖစ္ပါက- အကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ ဇိဝွာဝိညာဏ္စိတ္ျဖစ္၍
ဣ႒ာရံုျဖစ္ပါက- အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ ဇိဝွာဝိညာဏ္စိတ္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ မဟာကုသိုလ္စိတ္ ၈-ပါး ျပားရျခင္းအေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပ၍၊ စ်ာနင္ငါးပါးႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ နီဝရဏတရားမ်ားကိုလည္း အသီးသီး တြဲစပ္ျပပါ။
မဟာကုသိုလ္ ၈- ပါး ျပားရျခင္းအေၾကာင္း
မဟာကုသိုလ္စိတ္သည္ ေဝဒနာအျပား (ေသာမနႆ၊ ဥေပကၡာ)အားျဖင့္ ၂-ပါးအျပားရွိ၏။ ဉာဏ္အျပား (ဉာဏသမၸယုတ္၊ ဉာဏဝိပၸယုတ္)အားျဖင့္ ပြါးပါက ၄-ပါး အျပားရွိ၏။ တစ္ဖန္ သခၤါရအျပား (အသခၤါရိက၊ သသခၤါရိက) အားျဖင့္ ျပားေသာေၾကာင့္ မဟာကုသိုလ္စိတ္ ၈-ပါး ျပားရပါသည္။
စ်ာနင္ငါးပါးႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ နီဝရဏတရားမ်ား တြဲစပ္ျပရေသာ္-
စ်ာနင္ငါးပါး ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ နီဝရဏ
(၁) ဝိတက္ ႏွင့္ ထိနမိဒၶ နီဝရဏ
(၂) ဝိစာရ ႏွင့္ ဝိစိကိစၧာ နီဝရဏ
(၃) ပီတိ ႏွင့္ ဗ်ာပါဒ နီဝရဏ
(၄) သုခ ႏွင့္ ဥဒၶစၥ နီဝရဏ
(၅) ဧကဂၢတာ ႏွင့္ ကာမစၧႏၵ နီဝရဏ

၄။ စတုတၳာရုပၸစ်ာန္ကို “ေနဝေဝဒနာ နာေဝဒနာ” စသည္ျဖင့္ဆိုေသာ္ ရႏိုင္၊ မရႏိုင္ အေၾကာင္းျပ ဆံုးျဖတ္၍၊ မဂ္စိတ္ႏွင့္ မိုးႀကိဳးတို႔၏ တူပံုအျခင္းအရာကိုလည္း စပ္ဟပ္၍ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
စတုတၱာရုပၸစ်ာန္ကို “ေနဝေဝဒနာ နာေဝဒနာ” စသည္ျဖင့္ဆိုေသာ္ ရႏိုင္ပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ – စတုတၱာရုပၸဝိညာဏ္၌ “ေနဝေဝဒနာ နာေဝဒနာ” ဟု သညာ၏အစြမ္းျဖင့္ စ်ာန္ကို မွတ္ျခင္းသည္ (အျမြက္ကိုျပကာမွ်ျဖစ္ေသာ) နိဒႆနနည္းမွ်သာျဖစ္၍ ေဝဒနာစေသာ သမၸယုတ္တရားတုိ႔သည္လည္း “ေနဝေဝဒနာ နာေဝဒနာ” စသည္ မည္ၾကေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။
မဂ္စိတ္ႏွင့္ မိုးႀကိဳးတို႔၏ တူပံုအျခင္းအရာကို စပ္ဟပ္ျပရေသာ္ –
ဝရစိန္လက္နက္ မိုးႀကိဳးစက္သည္ တစ္ခ်က္တည္းျဖင့္ သစ္ပင္စသည္တုိ႔ကို အျမစ္ႏွင့္တကြ ဖ်က္ဆီးႏိုင္သကဲ့သုိ႔ ထို႔အတူ မဂ္စိတ္သည္လည္း တစ္ႀကိမ္တည္းျဖင့္ပင္ ကိေလသာတို႔ကို အၾကြင္းမဲ့ ဖ်က္ဆီးနုိင္ပါသည္။

၂၀၀၁-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အဘိဓမၼာဘာသာရပ္ကို ေလ့လာလိုက္စားသျဖင့္ ရရွိႏုိင္ေသာ အက်ိဳးတရားမ်ားကို ေရးသား၍၊ ေလာကုတၱရာစိတ္သည္ အဘယ္ေလာကမွ လြတ္ေျမာက္သည္ကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
အဘိဓမၼာဘာသာရပ္ကို ေလ့လာလုိက္စားျခင္းျဖင့္ ရရွိႏုိင္ေသာ အက်ိဳးတရားမ်ားမွာ-
(၁) အဘိဓမၼာအနက္တို႔၏ သရုပ္သေဘာလကၡဏာကုိ ထိုးထြင္း၍ သိရျခင္းဟူေသာ မုခ်အက်ိဳး
(၂) ထိုသို႔ သိရျခင္းလွ်င္ အေၾကာင္းရင္းရွိေသာ ပစၥပၸန္အက်ိဳးစီးပြါး၊ တမလြန္ အက်ိဳးစီးပြါးတို႔ ျပီးျပည့္စံုႏိုင္ျခင္းဟူေသာ အက်ိဳးဆက္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။
(၃) အဘိဓမၼာဆိုင္ရာ ပရိယတ္တရားေတာ္ကို သုတမယဉာဏ္ျဖင့္ သိျမင္ျခင္း၊
(၄) သိသည့္အတုိင္းက်င့္လွ်င္ စ်ာန္အဘိဉာဏ္ဟူေသာ စ်ာနသုခ ခံစားႏုိင္ျခင္း၊
(၅) မဂ္၊ ဖိုလ္၊ နိဗၺာန္ခ်မ္းသာ ခံစားႏိုင္ျခင္းဟူေသာ အက်ိဳးဆက္တို႔ကို ရႏိုင္ပါသည္။
ေလာကုတၱရာစိတ္တို႔၏ ေလာကမွ လြတ္ေျမာက္ပံု
(၁) ေလာကုတၱရာစိတ္ ၈- ပါးတို႔တြင္
(၁) မဂ္စိတ္ ၄- ပါးတို႔သည္ – ဥပါဒါနကၡႏၶာဟု ဆိုအပ္ေသာ သခၤါရေလာကမွ အာသေဝါတရားတို႔၏ အာရံုမဟုတ္ေသာအားျဖင့္ လြတ္ေျမာက္ဆဲျဖစ္ၿပီး၊
(၂) ဖိုလ္စိတ္ ၄-ပါးတို႔သည္ – ဥပါဒါနကၡႏၶာဟုဆိုအပ္ေသာ သခၤါရေလာကမွ အာသေဝါတရားတို႔၏ အာရံုမဟုတ္ေသာအားျဖင့္ လြတ္ေျမာက္ၿပီးျဖစ္ပါသည္။

၂။ အမ်က္ေဒါသ ျဖစ္ေပၚလာေစရန္ အဓိက တြန္းအားေပးေသာ အေၾကာင္း ၂- ပါးကို ေဖာ္ျပ၍၊ မေနာဒြါရာဝဇၨန္းကုိ “ဝုေ႒ာ”ဟု ေခၚဆိုရျခင္းအေၾကာင္းကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
အမ်က္ေဒါသျဖစ္ေပၚလာေစရန္ အဓိက တြန္းအားေပးေသာ အေၾကာင္း ၂-ပါး
(၁) အလံုးစံုေသာ အနိ႒ာရံု
(၂) အာဃာတဝတၱဳ (ရန္ၿငိဳးဖြဲ႔ေၾကာင္းတရား) ၉-ပါး
မေနာဒါြရာဝဇၨန္းကို ဝုေ႒ာ ဟု ေခၚဆိုရျခင္းအေၾကာင္း
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ကို ပဥၥဒြါရ၌ သႏၲီရဏသည္ စံုစမ္းအပ္ၿပီးေသာ အာရံုကို ပိုင္းျခားသတ္မွတ္ ဆံုးျဖတ္တတ္ေသာေၾကာင့္ “ဝုေ႒ာ” ဟု ေခၚဆိုရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ဉာဏ္ရွိ ဉာဏ္မဲ့ လူႏွစ္မ်ိဳးတို႔၌ ဉာဏ္ရွိ ဉာဏ္မဲ့ စိတ္ႏွစ္မ်ိဳးကြဲျပားရျခင္း၏ အေၾကာင္းကို ဥပမာျဖင့္ ထင္ရွားေအာင္ ေရးသား၍၊ ပညာသေဘာ၊ သုခသေဘာရွိေသာ စ်ာနင္ႏွစ္ပါးကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
ဉာဏ္ရွိ ဉာဏ္မဲ့ စိတ္ႏွစ္မ်ိဳးကြဲျပားရျခင္း၏ အေၾကာင္း
ဥပမာ- သုဘိကၡ( သာယာဝေျပာ အစာေပါျခင္း)၊ ဒုဗၻိကၡ (ငတ္မြတ္ေခါင္းပါး အစာရွားျခင္း)တုိ႔ကို မိုးတစ္ခုတည္းက ျပဳအပ္သကဲ့သို႔ ထို႔အတူ ရုပ္၊ နာမ္တို႔၏ သေဘာလကၡဏာကို ထိုးထြင္း၍ သိတတ္ေသာ “ဉာဏ္” ရွိျခင္း၊ မရွိျခင္းကို စြဲ၍ ဉာဏ္ရွိ၊ ဉာဏ္မဲ့ စိတ္ႏွစ္မ်ိဳးကြဲျပားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
ပညာသေဘာရွိေသာ စ်ာနင္ = ဝိစာရ (အာရံု၌ အဖန္ဖန္ပြတ္တိုက္ျခင္း၊ သံုးသပ္ျခင္း၏အစြမ္းျဖင့္ ပညာႏွင့္ သေဘာတူ၏။)
သုခသေဘာရွိေသာ စ်ာနင္ = ဥေပကၡာ ( ၿငိမ္သက္ေသာျဖစ္ျခင္းသေဘာရွိ၍ သုခႏွင့္ သေဘာတူ၏။)

၄။ အာကာသာနဥၥာယတနႏွင့္ ေနဝသညာနာသညာယတနတို႔တြင္ ပါဝင္ေသာ “အာယတန” ႏွစ္ပါးတို႔၏ ျခားနားခ်က္ကို ေဖာ္ျပ၍၊ မဂ္ ၄-ပါးျပားရျခင္း အေၾကာင္းကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
အာယတနႏွစ္ပါး ျခားနားခ်က္
(၁) အာကာသနဥၥယတန –
အာကာသာနဥၥ အမည္ရေသာ ေကာင္းကင္ပညတ္သည္ သမၸယုတ္တရားႏွင့္ တကြျဖစ္ေသာ စ်ာနင္၏တည္ရာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အာယတနမည္၏။
(၂) ေနဝသညာ နာသညာယတန –
ေနဝသညာနာသညာ အမည္ရေသာ သမၸယုတ္တရားႏွင့္တကြျဖစ္ေသာ စတုတၳာရုပၸစ်ာန္သည္ မနာယတန၊ ဓမၼာယတန၌ အက်ံဳးဝင္ေသာေၾကာင့္ အာယတနမည္၏။
(တစ္နည္း) ေနဝသညာ နာသညာ အမည္ရေသာ သညာသည္ပင္ သမၸယုတ္တရားႏွင့္ တကြျဖစ္ေသာ စတုတၳာရုပၸစ်ာန္၏ နိႆယပစၥည္းျဖစ္၍ တည္ရာမွီရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အာယတနမည္ပါသည္။
မဂ္ ၄- ပါး ျပားရျခင္းအေၾကာင္း
သဒၶါစေသာ ဣေျႏၵတို႔၏ မထက္ျမက္သည္၏အျဖစ္၊ ထက္ျမက္သည္၏အျဖစ္၊ အထူးသျဖင့္ ထက္ျမက္သည္၏အျဖစ္၊ အလြန္အက်ဴး အထူးထက္ျမက္သည္၏အျဖစ္အားျဖင့္ အစြမ္းသတၱိျပား၍ သံေယာဇဥ္တို႔ကို ပယ္ျခင္းကိစၥထူးေသာေၾကာင့္ (အဂၤါ ၅- ပါးစီ ရွိျခင္းအားျဖင့္ တူေသာ္လည္း) မဂ္ ၄-ပါး ျပားရပါသည္။

၂၀၀၂-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “သမၼသမၺဳဒၶ” ဂါထာကို အရွင္အႏုရုဒၶါဆရာ ဆုိရျခင္း အက်ိဳးတရားကို ျပည့္ျပည့္စံုစံု ရွင္းျပ၍၊ “အဘိဓမၼတၳသဂၤဟ”ပါဌ္ျဖင့္ အဘယ္အခ်င္းအရာကို ျပဆိုပါသနည္း။
“သမၼာသမၺဳဒၶ” ဂါထာကို အရွင္အႏုရုဒၶါဆရာ ဆိုရျခင္းအက်ိဳး
အရွင္အႏုရုဒၶါဆရာသည္ က်မ္းကို အားမထုတ္မီ ေရွးအဖို႔၌ ရတနတၱယ ပဏာမ၊ အဘိေဓယ်၊ ကရဏပၸကာရ၊ ပကရဏာဘိဓန၊ ပေယာဇဥ္ ငါးပါးတုိ႔ကို ျပျခင္းအက်ိဳးငွာ “သမၼာသမၺဳဒၶ” ဂါထာကို ဆိုျခင္းျဖစ္ပါသည္။
(၁) က်မ္းအစ၌ ရတနတၱယ ပဏာမကို ျပျခင္းအက်ိဳး
– အားထုတ္အပ္ေသာ က်မ္း၏အႏၲရာယ္မရွိသျဖင့္ ၿပီးစီးျခင္းအက်ိဳး
– အရွင္အႏုရုဒၶါဆရာ၏ ရွိခုိးျခင္းလွ်င္ ေရွ႕သြားရွိေသာ အက်င့္ျဖင့္ စာသင္သားတုိ႔ အႏၲရာယ္မရွိပဲ သင္ယူျခင္း၊ ေဆာင္ရြက္မွတ္သားျခင္း စေသာကိစၥမ်ား ျပည့္စံုျခင္းအက်ိဳး
(၂) အဘိေဓယ် (က်မ္း၏ေဟာပံုအနက္) ကို ဆိုရျခင္းအက်ိဳး
– သိအပ္ၿပီးေသာ အနက္ရွိေသာက်မ္းကို သင္ယူျခင္း စသည္တို႔၏ အစြမ္းျဖင့္ ပညာရွိတို႔ကို အဖန္တလဲလဲ မွီဝဲျခင္းအက်ိဳး
(၃) ကရဏပၸကာရ ( က်မ္းျပဳပံုအျခင္းအရာ) ႏွင့္ ပေယာဇဥ္ (က်မ္း၏အက်ိဳး) တို႔ကို ျပရျခင္းအက်ိဳး
– စာသင္သားတုိ႔၏ ေကာင္းစြာ အားထုတ္ျခင္းကို ျဖစ္ေစျခင္းအက်ိဳး
(၄) အဘိဓာန (က်မ္း၏ အမည္) ကို ဆိုရျခင္းအက်ိဳး
– ေခၚေဝၚရလြယ္ကူျခင္း

၂။ “အဘိဝါဒိယ” ရွိခုိး၍ဟု ဆိုရာ၌ လုိအပ္ေသာ ရွိခုိးမွဳ၊ မလိုအပ္ေသာ ရွိခိုးမွဳတို႔ကို ေထရဝါဒ ဗုဒၶအလိုက် ေဖာ္ျပ၍ စိတ္ေလးပါးကို အဘယ္ေၾကာင့္ အစဥ္အတိုင္း ဆိုထားရသည္ကို ဂုဏ္ထူးေဆာင္ စာေျဖပုဂၢိဳလ္မ်ား ျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ ရွင္းျပပါ။
လိုအပ္ေသာ ရွိခုိးမွဳ = ရတနာျမတ္သံုးပါး၏ ဂုဏ္ရည္ကို ယံုၾကည္လ်က္ ထက္သန္ထူးကဲေသာ သဒၶါ၊ ပညာ၊ သတိ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္ေစတနာတို႔ျဖင့္ ရုိေသစြာ ကာယ၊ ဝစီ၊ မေနာဒြါရတို႔ႏွင့္ အထူးအားျဖင့္ ရွိခုိးျခင္း၊
မလိုအပ္ေသာ ရွိခိုးမွဳ = ေၾကာက္၍ ရွိခုိးျခင္း၊ လာဘ္ကိုလို၍ ရွိခုိးျခင္း၊ အမ်ိဳးအေလ့အားျဖင့္ ရွိခုိးျခင္း
စိတ္ေလးပါး အစဥ္အတိုင္း ဆိုထားရျခင္းအေၾကာင္း
ဘံုေလးပါး၌ျဖစ္ကုန္ေသာ တရားတုိ႔သည္ အစဥ္အတိုင္း ျမတ္ၾကေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အယုတ္၊ အျမတ္၊ အထူးသျဖင့္ ျမတ္၊ အထူးသျဖင့္ အလြန္ျမတ္ေသာ အစဥ္ျဖင့္ ထိုတရားတို႔ကို ျပလုိေသာေၾကာင့္ ကာမာဝစရ၊ ရူပါဝစရ၊ အရူပါဝစ၊ ေလာကုတၱရာ ဟူေသာ အစဥ္အတိုင္း စိတ္ေလးပါးကို ဆိုရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

၃။ ေလာဘမူစိတ္၊ ေဒါသမူစိတ္တို႔၌ သခၤါရအျပားကို ဆိုထားပါလ်က္ အဘယ္ေၾကာင့္ ေမာဟမူစိတ္၌ သခၤါရအျပားျဖင့္ မဆိုပါသနည္း။ ရွင္းျပ၍ အကုသိုလ္စိတ္ႏွင့္ အဟိတ္စိတ္တုိ႔ကို “အေသာဘနစိတ္” ဟု ေခၚေဝၚရပံုကိုလည္း မဆိုရျခင္း ရွင္းလင္းေျဖဆိုပါ။
ေမာဟမူစိတ္၌ သခၤါရအျပား မဆိုရျခင္း
အာရံုကို မဆံုးျဖတ္ႏိုင္ျခင္း၊ အာရံု၌ ပ်ံ႕လြင့္ျခင္း၏ အစြမ္းျဖင့္ ျဖစ္ရကား ပင္ကိုယ္သေဘာအားျဖင့္ ထက္ျမက္သည္၏အျဖစ္၊ တိုက္တြန္းအပ္သည္၏အျဖစ္ မရွိေသာေၾကာင့္ ေမာဟမူစိတ္တို႔၌ သခၤါရအျပား မဆိုရပါ။
အေသာဘဏစိတ္ ေခၚေဝၚရပံု
အကုသိုလ္စိတ္တို႔သည္ – ေလာဘအစရွိေသာ အျပစ္ရွိေသာဟိတ္တို႔ႏွင့္ ယွဥ္ေသာေၾကာင့္၊
အဟိတ္စိတ္တို႔သည္ – အေလာဘ အစရွိေသာ အျပစ္မရွိေသာ ဟိတ္တို႔ႏွင့္ မယွဥ္ေသာေၾကာင့္၊

၂၀၀၃-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ရတနာ ၃-ပါးကို ဦးထိပ္ထား၍ လုပ္ငန္းကိစၥအဝဝကို ေဆာင္ရြက္ၾကရာ၌ ရရွိႏိုင္မည့္အက်ိဳးတရားတုိ႔ကို ဋီကာေက်ာ္ႏွင့္အညီေျဖ၍၊ ဗုဒၶဘာသာဝင္တို႔၏ ပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ နိဗၺာန္၏သေဘာကိုလည္း နားလည္သမွ် ရွင္းျပပါ။
(၁၉၉၀၊ နံပါတ္-၁ ႏွင့္ ၁၉၉၆၊ နံပါတ္-၄)

၂။ ေဒါမနႆႏွင့္ ပဋိဃတို႔၏အထူးကို ေရး၍၊ အဘယ္မွ်ေသာ စိတ္တို႔သည္ အဘယ္အေၾကာင္းေၾကာင့္ “ေသာဘဏစိတ္” ေခၚသည္ကိုလည္း ေျဖပါ။
ေဒါမနႆႏွင့္ ပဋိဃအထူး
ေဒါမနႆသည္ –
အနိ႒ာရံုကို ခံစားျခင္းလကၡဏာရွိေသာ ေဝဒနာေစတသိတ္ျဖစ္၍၊ ေဝဒနာကၡႏၶာ၌ အက်ဳံးဝင္၏။
ပဋိဃသည္-
ခက္ထန္ၾကမ္းတမ္းျခင္းလကၡဏာရွိေသာ ေဒါသေစတသိတ္ျဖစ္၍၊ သခၤါရကၡႏၶာ၌ အက်ံဳးဝင္၏။
ဤသို႔ ခႏၶာအားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ လကၡဏာအားျဖင့္လည္းေကာင္း ထူးျခားပါသည္။
ေသာဘဏစိတ္
ကာမာဝစရစိတ္ ၂၄-ပါး၊ မဟဂၢဳတ္စိတ္ ၂၇-ပါး၊ ေလာကုတၱရာစိတ္ ၈-ပါးတို႔၏ အစြမ္းျဖင့္ ၅၉-ပါး (တစ္နည္း) ကာမာဝစရစိတ္ ၂၄-ပါး၊ မဟဂၢဳတ္စိတ္ ၂၇-ပါး၊ ေလာကုတၱရာစိတ္ ၄၀-ပါး တုိ႔၏အစြမ္းျဖင့္ ၉၁-ပါးေသာ စိတ္တို႔ကို –
(၁) တင့္တယ္ျခင္းဟူေသာ ေသာဘဏဂုဏ္ကို ေဆာင္တတ္ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
(၂) သဒၶါဂုဏ္၊ ဟိရီဂုဏ္စေသာ ေကာင္းျမတ္ေသာဂုဏ္တို႔ႏွင့္ ယွဥ္သျဖင့္ တင့္တယ္ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊
(၃) အေလာဘ၊ အေဒါသစေသာ အျပစ္ကင္း၍ တင့္တယ္ေသာ ဟိတ္တို႔ႏွင့္ ယွဥ္ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း ေသာဘဏစိတ္ဟု ေခၚပါသည္။

၃။ “အတုျမင္ အတတ္သင္”ဟူေသာ စကားအရ မိဘမ်ားလွဴဒါန္းမွဳျပဳသည္ကို အားက်၍ ရဟန္းေတာ္ကို ေတြ႔ျမင္ေသာအခါ ဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာစြာျဖင့္ လက္ထဲရွိမုန္႔ကို လွဴဒါန္းလုိက္ေသာ ကေလး၏သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ ကုသိုလ္စိတ္ကိုေဖာ္ျပ၍ ယင္းကုသိုလ္စိတ္ကို ဒါန၊ သီလ စသည္တို႔ႏွင့္ ေျမွာက္ပြါးပါက မည္မွ်မ်ားျပားလာမည္ကိုလည္း ေျမွာက္ပြါးပံုႏွင့္တကြ ေျဖဆိုပါ။
ကေလး၏ သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ ကုသိုလ္စိတ္
ေသာမနႆသဟဂုတ္ ဉာဏဝိပၸယုတ္ အသခၤါရိက မဟာကုသိုလ္ တတိယစိတ္
ယင္းကုသိုလ္စိတ္ကို ဒါန၊ သီလတို႔ျဖင့္ ေျမွာက္ပြါးပါက-
အရွင္သုမဂၤလအလို
ကုသိုလ္စိတ္ ၁ ပါး
ပုညကိရိယာဝတၱဳ x ၁၀ ပါး
———————–
၁၀ ပါး
အာရံု x ၆ ပါး
———————–
၆၀ ပါး
ဝီ အဓိပတိေလွ်ာ့ x ၃ ပါး
———————–
၁၈၀ ပါး
ကံ x ၃ ပါး
———————–
၅၄၀ ပါး
ဟီန၊ မဇၥ်ိမ၊ ပဏီတ x ၃ ပါး


၁၆၂၀ ပါး

အရွင္ဗုဒၶဒတၳမေထရ္အလို
ကုသိုလ္စိတ္ ၁ ပါး
ပုညကိရိယာဝတၱဳ x ၁၀ ပါး
———————–
၁၀ ပါး
အာရံု x ၆ ပါး
———————–
၆၀ ပါး
(ဝီမံသာမေလွ်ာ့)အဓိပတိ x ၄ ပါး
———————–
၂၄၀ ပါး
ကံ x ၃ ပါး
———————–
၇၂၀ ပါး
ဟီန၊ မဇၥ်ိမ၊ ပဏီတ x ၃ ပါး


၂၁၆၀ ပါး

ကာလ၊ ေဒသ စသည္တို႔၏ အျပားအားျဖင့္လည္း မေရတြက္ႏိုင္ေအာင္ မ်ားျပားပါသည္။

၄။ “ဆန္႔က်င္ဘက္ နီဝရဏတို႔ကို ေလာင္ၿမိဳက္ေစတတ္ေသာေၾကာင့္ စ်ာန္မည္၏” ဟုဆိုရာ၌ အဘယ္နီဝရဏကို အဘယ္စ်ာနင္က ေလာင္ၿမိဳက္ေစပါသနည္း။ အသီးသီးေျဖ၍၊ “ေနဝသညာ နာသညာယတန” ၌ သညာႏွစ္ခု၏ ျခားနားခ်က္ႏွင့္ “အာယတန” အရကိုလည္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါ။
“ဆန္႔က်င္ဘက္နီဝရဏတို႔ကို ေလာင္ၿမိဳက္ေစတတ္ေသာေၾကာင့္ စ်ာန္မည္၏” ဟုဆိုရာ၌ ေအာက္ပါ နီဝရဏတို႔ကို ေအာက္ပါစ်ာနင္တို႔က အသီးသီးေလာင္ၿမိဳက္ေစပါသည္-
နီဝရဏ ၊ စ်ာနင္
(၁) ထိနမိဒၶ နီဝရဏ ၊ ဝိတက္
(၂) ဝိစိကိစၧာ နီဝရဏ ၊ ဝိစာရ
(၃) ဗ်ာပါဒ နီဝရဏ ၊ ပီတိ
(၄) ဥဒၶစၥ နီဝရဏ ၊ သုခ
(၅) ကာမစၧႏၵ နီဝရဏ ၊ ဧကဂၢတာ
ေနဝသညာနာသညာယတန၌ သညာႏွစ္ခုျခားနားခ်က္
ေနဝသညာ –
(စတုတၳ အရူပါဝစရစိတ္၌) သညာသည္ ဝိပႆနာပညာ၏ အာရံုအျဖစ္သို႔ေရာက္၍ သခၤါရတရားတို႔၌ ၿငီးေငြ႔ျခင္းကို ျဖစ္ေစျခင္းဟု ဆိုအပ္ေသာ ထင္ရွားေသာ သညာကိစၥမရွိေသာေၾကာင့္ “ေနဝသညာ” မည္ပါသည္။
နာသညာ –
(ေရသည္ အာေပါဓာတ္ျဖစ္ေသာ္လည္း ေရပူ၌ ေတေဇာဓာတ္သည္ သိမ္ေမြ႕စြာ ထင္ရွားရွိသကဲ့သို႔) ရုန္႔ရင္းေသာ သခၤါရတို႔မွၾကြင္းေသာ သိမ္ေမြ႕ေသာ သခၤါရအျဖစ္ျဖင့္ ထင္ရွားရွိေသာေၾကာင့္ “န အသညာ = နာသညာ” မည္ပါသည္။
ဤသို႔အားျဖင့္ ျခားနားပါသည္။
အာယတန အရ
ေနဝသညာနာသညာယတနပုဒ္၌ “ေနဝသညာနာသညာ” အမည္ရေသာ သမၸယုတ္တရားႏွင့္တကြျဖစ္ေသာ စတုတၳာရုပၸစ်ာန္သည္ပင္ မနာယတန၊ ဓမၼာယတန၌ အက်ံဳးဝင္ေသာေၾကာင့္ “အာယတန” အရေကာက္ရပါသည္။
(တစ္နည္း) ေနဝသညာနာသညာ အမည္ရေသာ သညာသည္ပင္ သမၸယုတ္တရားႏွင့္တကြျဖစ္ေသာ စတုတၳာရုပၸစ်ာန္၏ နိႆယပစၥည္းျဖစ္၍ တည္ရာမွီရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ “အာယတန” အရေကာက္ပါသည္။

၂၀၀၄-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အၾကမ္းဖက္သမားတို႔၏ သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ ေစတသိက္ႏွင့္ ထုိအၾကမ္းဖက္ဝါဒကို ဆန္႔က်င္သူတို႔၏ သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ ေစတသိက္တို႔၏ (က) သေဘာလကၡဏာ၊ (ခ) ဥပမာတို႔ကို ေျဖ၍၊ ကာယပႆဒၶိ၌ ကာယအရကိုလည္း ေကာက္ျပပါ။
ေဒါသေစတသိက္
(က) သေဘာ – ကုိယ္စိတ္ႏွစ္ပါးကို (သို႔) မိမိ သူတစ္ပါး ႏွစ္ဦးသားကုိ ဖ်က္ဆီးတတ္ေသာသေဘာ၊
လကၡဏာ – ခက္ထန္ၾကမ္းတမ္းျခင္းလကၡဏာ၊
(ခ) ဥပမာ – တုတ္ျဖင့္ ပုတ္ခတ္အပ္ေသာ ေျမြေဟာက္ကဲ့သို႔၊
အေဒါသေစတသိက္
(က) သေဘာ = ေဒါသ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေသာ သေဘာတရား
(မခက္ထန္ မၾကမ္းတမ္းျခင္း ႏူးည့ံသိမ္ေမြ႔ျခင္း သေဘာတရား)
လကၡဏာ = မၾကမ္းတမ္းျခင္း လကၡဏာ၊
(ခ) ဥပမာ = အရာရာ၌ လိုက္ေလ်ာ သေဘာခ်င္းတူမွ်ေသာ မိတ္ေဆြေကာင္းႏွင့္ တူပါသည္။
ကာယအရ (၁၉၉၈၊ နံပါတ္- ၁)

၂။ ေလာကဓာတ္ပညာတြင္ မေတြ႔ျမင္ရပဲ ဗုဒၶ၏ အဘိဓမၼာေဒသနာ၌သာလာရွိေသာ အသိ ၃-မ်ိဳးတို႔၏ သေဘာသြားကုိ ဥပမာခင္းရွင္းျပ၍၊ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က စာမွတ္မိျခင္းသည္ မည္သည့္အသိမ်ိဳး ျဖစ္မည္ကိုလည္း ထင္ျမင္ခ်က္ေပးပါ။
အသိ ၃- မ်ိဳးတို႔၏ သေဘာသြား (၁၉၉၀၊ နံပါတ္-၂)
ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ စာမွတ္မိျခင္းသည္ သညာသိ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ဒုစရုိက္ျပဳၿပီး ဝိပၸဋိသာရျဖစ္သူ၏ သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ ေစတသိက္သည္ အဘယ့္ေၾကာင့္ ေဒါသမူေဒြးႏွင့္သာ ယွဥ္တြဲျဖစ္ရသည္ကိုလည္းေကာင္း၊ ေလာကုတၱရာစိတ္၌ အပၸမညာေစတသိက္သည္ အဘယ့္ေၾကာင့္ မယွဥ္ရသည္ကိုလည္းေကာင္း လိုရင္းမိေအာင္ ေျဖပါ။
ဒုစရုိက္မွဳျပဳၿပီး ဝိပၸဋိသာရျဖစ္သူ၏ သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ ေစတသိက္မွာ ကုကၠဳစၥေစတသိက္ျဖစ္ပါသည္။ ထိုေစတသိက္သည္ ျပဳအပ္ၿပီးေသာ ဒုစရုိက္အာရံု၌ ထိပါးခ်ဳပ္ျခယ္ျခင္း(ေဒါသ) ၏အစြမ္းျဖင့္သာလွ်င္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေဒါသမူေဒြး၌သာ ယွဥ္တြဲျဖစ္ရပါသည္။
ေလာကုတၱရာစိတ္၌ အပၸမညာေစတသိက္ မယွဥ္ရျခင္း (၂၀၀၂၊ နံပါတ္-၃)

၂၀၀၅-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ဗုဒၶဘာသာဝင္ သူေတာ္စင္ စစ္စစ္ျဖစ္ၾကရာ၌ ပဓာနပါဝင္ေသာ ေစတသိက္အမည္ကို ေဖာ္ျပ၍၊ ယင္းေစတသိက္၏သေဘာ၊ လကၡဏာ၊ ဥပမာ တို႔ကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
ဗုဒၶဘာသာဝင္သူေတာ္စင္ စစ္စစ္ျဖစ္ၾကရာ၌ ပဓာနပါဝင္ေသာ ေစတသိက္မွာ သဒၶါေစတသိက္ျဖစ္ပါသည္။
သဒၶါ၏သေဘာ = ရတနာ ၃-ပါး၊ ကံ ကံ၏အက်ိဳးတရားစသည္တို႔၌ ယံုၾကည္တတ္ေသာသေဘာ၊
= (တစ္နည္း) ဘုရားအစရွိေသာ ေကာင္းေသာအာရံုတို႔၌ ၾကည္ညိဳျခင္းသေဘာ၊
လကၡဏာ = ေကာင္းေသာအာရံု၌ သမၸယုတ္တရားတို႔ကို ၾကည္လင္ေစျခင္းလကၡဏာ၊
ဥပမာ = ေရေနာက္ကို ၾကည္လင္ေစတတ္ေသာ စၾကာဝေတးမင္း၏ ပတၱျမားရတနာကဲ့သို႔၊

၂။ အကုသိုလ္ျပဳတိုင္း ပါဝင္ေသာ အကုသိုလ္ေစတသိက္တို႔၏ ပါဝင္ပံုအျခင္းအရာတို႔ကို စံုစံုညီညီ ယွဥ္တြဲေဖာ္ျပ၍၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာတို႔၏ ပေစၥကယွဥ္ပံုကိုလည္း သိသာရံုမွ် ေျဖဆိုပါ။
(၁၉၉၆၊ နံပါတ္ – ၃) ႏွင့္ (၁၉၉၃၊ နံပါတ္ – ၃)

၃။ အပၸမညာႏွင့္ ဝိရတီေစတသိက္တို႔၏ မဟာဝိပါက္စိတ္၌ မယွဥ္ႏိုင္ပံုကို ရွင္းျပ၍ ဝိရတီေစတသိက္တို႔၏ အထူးျပဳပံုကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
အပၸမညာေစတသိက္တို႔ မဟာဝိပါက္စိတ္၌ မယွဥ္ႏိုင္ျခင္း (၁၉၉၃၊ နံပါတ္- ၂)
ဝိရတီေစတသိက္တို႔ မဟာဝိပါက္စိတ္၌ မယွဥ္ႏုိင္ျခင္း
ဝိရတီေစတသိက္တို႔သည္ ကုသုိလ္သေဘာရွိ၏၊ မဟာဝိပါက္စိတ္သည္ အဗ်ာကတသေဘာရွိ၏။ ဤသုိ႔ ဇာတ္သေဘာကြဲျပားေသာေၾကာင့္ ဝိရတီေစတသိက္တို႔သည္ မဟာဝိပါက္စိတ္၌ မယွဥ္ႏုိင္ပါ။
ဝိရတီေစတသိက္တို႔ အထူးျပဳပံု
ဝိရတီေစတသိက္တို႔သည္ ကာမာဝစရကုသိုလ္စိတ္တို႔၌သာ ယွဥ္၍ ဝိပါက္၊ ၾကိယာစိတ္တို႔၌ မယွဥ္ေသာေၾကာင့္ ကုသုိလ္စိတ္တို႔မွ ဝိပါက္၊ ႀကိယာစိတ္တို႔ကို အထူးျပဳပါသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ ကာမေသာဘဏစိတ္ခ်င္း ကြဲျပားထူးျခားေအာင္ ျပဳပါသည္။

၂၀၀၆-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေစတသိက္သည္ စိတ္ႏွင့္ယွဥ္၏ ဟုဆိုရာ အဘယ္ကဲ့သို႔ျဖစ္ျခင္းကို ယွဥ္သည္ဟု ဆိုပါသနည္း။ ေျဖဆို၍ ဉာဏ္ႏွင့္ဒိ႒ိတို႔၏ ထူးျခားဟန္ကိုလည္း ေပၚလြင္ထင္ရွားေအာင္ ေရးသားေျဖဆိုပါ။
ေစတသိက္သည္ စိတ္ႏွင့္ယွဥ္၏ ဟုဆုိရာ-
(၁) ဧကုပၸါဒ = စိတ္ႏွင့္အတူျဖစ္ျခင္း
(၂) ဧကနိေရာဓ = စိတ္ႏွင့္အတူခ်ဳပ္ျခင္း
(၃) ဧကာလမၺဏ = စိတ္ႏွင့္အာရံုတူျခင္း
(၄) ဧကဝတၱဳက = စိတ္ႏွင့္မွီရာတူျခင္း ဟူေသာ ေစေတာယုတၱလကၡဏာႏွင့္ ျပည့္စံုျခင္းကို “ယွဥ္သည္”ဟု ဆိုပါသည္။
ဉာဏ္ႏွင့္ဒိ႒ိအထူး (၂၀၀၃၊ နံပါတ္-၁)

၂။ သူတပါးတို႔၏ ဆင္းရဲဒုကၡကို ပယ္ေဖ်ာက္လိုပါလ်က္ ထိုဆင္းရဲဒုကၡ မကင္းေပ်ာက္ခဲ့လွ်င္ ကရုဏာဟု ဆိုႏိုင္၊ မဆိုႏိုင္ အေၾကာင္းျပေျဖဆိုၿပီးလွ်င္၊ ဝိရတိေယာ နာမ ၌ ဝိရတီ၏ အဓိပၸါယ္ႏွင့္အျပား တို႔ကိုလည္း ေရးသားေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ကရုဏာဟူသည္ သူတပါးတို႔၏ ဆင္းရဲဒုကၡကို ပယ္ေဖ်ာက္ႏိုင္သည္ျဖစ္ေစ၊ မပယ္ေဖ်ာက္ႏိုင္သည္ျဖစ္ေစ သူတပါးတို႔၏ ဆင္းရဲဒုကၡကုိ ပယ္ေဖ်ာက္လိုျခင္းလကၡဏာရွိေသာေၾကာင့္ သူတပါးတို႔၏ ဆင္းရဲဒုကၡကုိ ပယ္ေဖ်ာက္လိုပါလ်က္ ထိုဆင္းရဲဒုကၡ မကင္းေပ်ာက္ေသာ္လည္း ကရုဏာဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။
ဝိရတီ၏အဓိပၸါယ္
အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္းႏွင့္မဆိုင္ေသာ ဝစီဒုစရုိက္ ၄-ပါး၊ ကာယဒုစရုိက္ ၃-ပါး၊ အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္းႏွင့္ဆိုင္ေသာ ဝစီဒုစရုိက္ ၄-ပါး၊ ကာယဒုစရုိက္ ၃-ပါးတို႔မွ ေရွာင္ၾကဥ္တတ္ေသာေၾကာင့္ ဝိရတီမည္ပါသည္။
ဝိရတီအျပား
(၁) သမၼာဝါစာ ဝိရတီ (၂) သမၼာကမၼႏၲ ဝိရတီ (ဂ) သမၼာအာဇီဝ ဝိရတီအားျဖင့္ ၃-ပါး အျပားရွိပါသည္။

၃။ ကာမနယ္ပယ္တြင္ သနားျခင္းႏွင့္ ဝမ္းေျမာက္ျခင္းသည္ အတူတကြယွဥ္တြဲ၍ ျဖစ္ႏုိင္၊ မျဖစ္ႏုိင္ အေၾကာင္းျပ၍ ေျဖဆိုၿပီးလွ်င္၊ မေနာဓာတုတၱိက- ၌ မေနာဓာတ္၏ အဓိပၸါယ္ကိုလည္း ရွင္းျပခဲ့ပါ။
သနားျခင္း (ကရုဏာ) ႏွင့္ ဝမ္းေျမာက္ျခင္း(မုဒိတာ) တုိ႔သည္ ကာမနယ္ပယ္တြင္ အတူတကြ ယွဥ္တြဲ၍ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ အေၾကာင္းမွာ- ကရုဏာသည္ ဒုကၡိတသတၱဝါပညတ္ကုိ အာရံုျပဳၿပီး၊ မုဒိတာသည္ သုခိတသတၱဝါပညတ္ကို အာရံုျပဳ၏။ ဤသို႔ အာရံုျခင္းမတူေသာေၾကာင့္ ကာမနယ္ပယ္ျဖစ္ေသာ မဟာကုသိုလ္စိတ္ႏွင့္ မဟာႀကိယာစိတ္တို႔တြင္ အတူတကြ ယွဥ္တြဲ၍ မျဖစ္ႏုိင္ပါ။
မေနာဓာတ္ အဓိပၸါယ္ (၁၉၉၈၊ နံပါတ္-၃)

၂၀၀၇-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ စိတ္မွာ အဟိတ္စိတ္ရွိသကဲ့သုိ႔ ေစတသိက္မွာ အဘယ့္ေၾကာင့္ အဟိတ္ေစတသိက္ မရွိပါသနည္း။ အေၾကာင္းျပေျဖဆို၍ အေဒါသျဖင့္ ေမတၱာ၊ တၾတမဇၥ်တၱတၱာျဖင့္ ဥေပကၡာကိုယူရျခင္း၏ အေၾကာင္းကိုလည္း ရွင္းလင္းေျဖဆုိပါ။
အဟိတ္ေစတသိက္မရွိျခင္း
အဟိတ္စိတ္၌သာ သီးျခားယွဥ္ေသာေစတသိက္ မရွိျခင္းေၾကာင့္ အဟိတ္ေစတသိက္ မရွိျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
အေဒါသျဖင့္ ေမတၱာကိုု ယူရျခင္း (၁၉၉၅၊ နံပါတ္-၁)

၂။ အသိတရားသည္ လူသားတုိ႔အား ေက်းဇူးမ်ားေသာေၾကာင့္ျဖစ္၍ “သညာသိ၊ ဝိညာဏ္သိ၊ ပညာသိ”ဟူေသာ အဘိဓမၼာလာ စကားရပ္တို႔၏ အသိတရား ထူးျခားဆန္းၾကယ္ ကြဲျပားမွဳကို ဥပမာျပ၍ လူအမ်ားနားလည္ေအာင္ ရွင္းျပခဲ့ပါ။
အသိ ၃-မ်ိဳးအထူး(၁၉၉၀၊ နံပါတ္-၂)

၃။ “ရုပ္နာမ္ဓမၼ၊ သခၤါရကို ငါ- ဟု ေထာင္လႊား အျမင္မွားကာ ျဖစ္ကုန္စြာ၏”ဟု ဆိုရာ၌ မာနႏွင့္ဒိ႒ိတို႔သည္ တူေသာသေဘာရွိေသာေၾကာင့္ တစ္ခုေသာ စိတၱဳပၸါဒ္၌ အတူတကြျဖစ္ႏုိင္၊ မျဖစ္ႏိုင္ ဥပမာအားျဖင့္ ထင္စြာျပ၍ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
မာနႏွင့္ ဒိ႒ိ (၁၉၉၂၊ နံပါတ္-၂)

၂၀၀၈-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ရွင္အႏုရုဒၶါဆရာသည္ ျမတ္စြာဘုရား၏ ဂုဏ္တို႔ကို ေဖာ္ျပႏိုင္ေသာ အျခားေသာပုဒ္တို႔ျဖင့္ မခ်ီမြမ္းမူ၍ “သမၼာသမၺဳဒၶံ အတုလံ” ဟူေသာ ဤႏွစ္ပုဒ္ျဖင့္သာ ျမတ္စြာဘုရားအား ခ်ီးမြမ္းရျခင္း၏ အေၾကာင္းကုိ ဋီကာေက်ာ္ျမန္မာျပန္လာသည့္အတုိင္း ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
“သမၼာသမၺဳဒၶံ အတုလံ” ဟူေသာ ဤႏွစ္ပုဒ္ျဖင့္သာ ျမတ္စြာဘုရားအား ခ်ီးမြမ္းရျခင္း၏ အေၾကာင္း-
ျမတ္စြာဘုရား၏ ဂုဏ္ေတာ္တို႔ကို ေဖာ္ျပႏိုင္ေသာ အျခားေသာပုဒ္မ်ား ရွိေသာ္လည္း “သမၼာသမၺဳဒၶံ အတုလံ” ဟူေသာ ဤႏွစ္ပုဒ္သည္ အက်ဥ္းအားျဖင့္ ေဟတု၊ ဖလ၊ သတၱဳပကာရသမၸဒါ၏အစြမ္းျဖင့္ သံုးပါးအျပားရွိေသာ ျမတ္စြာဘုရားဂုဏ္ေတာ္တို႔ကို ထင္ရွားစြာျပႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ထိုႏွစ္ပုဒ္တို႔ျဖင့္သာ ျမတ္စြာဘုရားအား ခ်ီးမြမ္းေတာ္မူျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ပါဏာတိပါတစသည္ လြန္က်ဴးေသာပုဂၢိဳလ္၌ အသခၤါရိက၊ သသခၤါရိကျဖစ္သည္ဟု သိအပ္ပံုကို အေၾကာင္းျပေျဖဆိုၿပီးလွ်င္၊ ကုသိုလ္ႏွင့္ အကုသိုလ္တို႔၏ ဆန္႔က်င္ပံုကိုလည္း ေရးသားခဲ့ပါ။
ပါဏာတိပါတစသည္ကို လြန္က်ဴးေသာပုဂၢိဳလ္၌ အသခၤါရိက၊ သသခၤါရိက ျဖစ္သည္ဟု သိအပ္ပံု
ပါဏာတိပါတစသည္ လြန္က်ဴးရာ၌ သူတပါးတို႔ တိုက္တြန္းမွဳမပါဘဲ ထက္ျမက္ေသာ စိတ္ထားျဖင့္ ျပဳေသာအခါ အသခၤါရိကစိတ္ျဖစ္၍၊ သူတပါးတို႔ တုိက္တြန္း၍ ႏံု႔ညံ့ေသာစိတ္ထားျဖင့္ ျပဳေသာအခါ သသခၤါရိကျဖစ္သည္ဟု သိအပ္ပါသည္။
ကုသုိလ္ႏွင့္ အကုသိုလ္တို႔ ဆန္႔က်င္ပံု
ကုသိုလ္သည္ ပယ္တတ္ေသာ (ပဟာယက) တရား၊ အကုသိုလ္သည္ ပယ္အပ္ေသာ (ပဟာတဗၺ)တရား- ဤသုိ႔အားျဖင့္ ဆန္႔က်င္ၾကပါသည္။

၃။ “ကံႏွင့္တူေသာအက်ိဳးကို ေပး၏” ဟုဆိုရာ၌ ဧကန္ေပးစြမ္းႏိုင္ေသာ ကုသိုလ္မ်ားကို အေၾကာင္းျပ ေျဖဆိုၿပီးလွ်င္၊ ရူပစ်ာန္၊ အရူပစ်ာန္၊ ေလာကုတၱရာစ်ာန္ရွိသကဲ့သို႔ ကာမာဝစရစ်ာန္ ရွိ၊ မရွိကိုလည္း အေၾကာင္းျပ၍ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ပါ။
“ကံႏွင့္တူေသာ အက်ိဳးကိုေပး၏” (၁၉၉၄- ၄)
ရူပစ်ာန္၊ အရူပစ်ာန္၊ ေလာကုတၱရာစ်ာန္ရွိသကဲ့သို႔ ကာမာဝစရစ်ာန္ ရွိပါသည္။
ကာမာဝစရစ်ာန္ဟူသည္ နီဝရဏ၊ ဝိတက္၊ ဝိစာရ၊ နိကႏၲိ စသည္တို႔ကို ၿငိမ္းေအးေစရာ၌ ျမဲျမံခိုင္ခံ့တည္တံ့ေသာ ဥပစာရစ်ာန္ ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၉-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေသာမနႆ သဟဂတံ၌ သုမန-အရ၊ ေသာမနႆ-အရတို႔ကို ျပည့္စံုစြာ ေကာက္ျပ၍ ေသာမနႆသဟဂတ ျဖစ္ပံုကိုလည္း အဘိဓမၼာဂုဏ္ထူးေဆာင္ပီပီ ဋီကာေက်ာ္ႏွင့္အညီ ေရးသားေျဖဆိုပါ။
သုမန-အရ သာယာဖြယ္ေကာင္းေသာ စိတ္ရွိေသာပုဂၢိဳလ္၊
ေသာမနႆ-အရ သာယာဖြယ္ေကာင္းေသာ စိတ္ရွိေသာပုဂၢိဳလ္၏ျဖစ္ေၾကာင္းျဖစ္ေသာ ေဝဒနာ(စိတ္၌ျဖစ္ေသာ သုခေဝဒနာ) ျဖစ္ပါသည္။
ေသာမနႆသဟဂတျဖစ္ပံု
စိတ္သည္ ေသာမနႆေဝဒနာႏွင့္တကြ ဧကုပၸါဒအစရွိသည္တို႔၏ အစြမ္းျဖင့္ ႏွီးေႏွာေသာေၾကာင့္ ေသာမနႆသဟဂတ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ မဂ္စိတ္ႏွင့္ ဖိုလ္စိတ္တို႔၏ ေလာကုတၱရာမည္ပံုကို ခြဲျခားေျဖဆို၍၊ ဒိ႒ိဂတသမၸယုတၱံ၌ ဒိ႒ိ၏ျဖစ္ေၾကာင္း တရားမ်ားကိုလည္း ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
မဂ္စိတ္ႏွင့္ ဖိုလ္စိတ္တို႔၏ ေလာကုတၱရာမည္ပံု
ဥပါဒါနကၡႏၶာဟုဆိုအပ္ေသာ သခၤါရေလာကမွ အာသေဝါတရားတို႔၏ အာရံုမဟုတ္ေသာအားျဖင့္ လြတ္ေျမာက္ဆဲျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မဂ္စိတ္သည္ ေလာကုတၱရာမည္ပါသည္။
ဥပါဒါနကၡႏၶာဟုဆိုအပ္ေသာ သခၤါရေလာကမွ အာသေဝါတရားတို႔၏ အာရံုမဟုတ္ေသာအားျဖင့္ လြတ္ေျမာက္ၿပီးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဖိုလ္စိတ္သည္ ေလာကုတၱရာမည္ပါသည္။
ဒိ႒ိျဖစ္ေၾကာင္းတရားမ်ား (၁၉၉၀ – ၃)

၃။ အပါယ္ဘူမိဒုဂၢတိသို႔ ေရာက္ေစတတ္ေသာ အကုသိုလ္စိတ္ကို အဘယ္ေၾကာင့္ “ပါပ”ဟု ေခၚဆိုရသည္ကို ေရးသားေျဖဆုိ၍၊ ေအာက္ပါတို႔၏ အဓိပၸါယ္ကိုလည္း ဋီကာေက်ာ္ႏွင့္အညီ ေျဖဆိုပါ။
(က) သမၸဋိစၧန၊ (ခ) သႏၲီရဏ၊ (ဂ) ဝုေ႒ာ၊
အကုသိုလ္စိတ္ကို “ပါပ”ဟု ေခၚဆိုရျခင္း
မိမိကိန္းရာသတၱဝါကို အပါယ္အစရွိေသာ ဒုကၡသို႔ က်ေရာက္ေစတတ္ေသာေၾကာင့္ အကုသိုလ္စိတ္ကို “ပါပ”ဟု ေခၚဆိုရပါသည္။
(က) သမၸဋိစၧန = ပဥၥဝိညာဥ္သည္ ယူအပ္ၿပီးေသာ ရူပါရံုအစရွိေသာအာရံုကို ခံယူသကဲ့သုိ႔ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ သမၸဋိစၧန မည္၏။
(ခ) သႏၲီရဏ = သမၸဋိစၧိဳင္းသည္ ခံယူအပ္ၿပီးေသာ ရူပါရံုအစရွိေသာအာရံုကို ေကာင္းစြာစံုစမ္းတတ္ေသာေၾကာင့္ သႏၲီရဏ မည္၏။
(ဂ) ဝုေ႒ာ = မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ကိုပင္ ပဥၥဒြါရ၌ သႏၲီရဏသည္ စံုစမ္းအပ္ၿပီးေသာအာရံုကို ပုိင္းျခားသတ္မွတ္ ဆံုးျဖတ္တတ္ေသာေၾကာင့္ ဝုေ႒ာမည္၏။

၄။ စ်ာနင္ငါးပါးတို႔တြင္ ဝိတက္၊ ဝိစာရ၊ ပီတိတို႔သည္ အဘယ္နီဝရဏ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္သည္ကို အေၾကာင္းႏွင့္တကြ ေျဖဆို၍၊ ရူပါဝစရစိတ္ႏွင့္ အရူပါဝစရစိတ္တို႔၏ ျဖစ္ပံုအထူးကိုလည္း ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ဝိတက္၊ ဝိစာရ၊ ပီတိ စ်ာနင္တို႔သည္ နီဝရဏတို႔ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ပံု
(၁) သင့္ေလ်ာ္ေသာအေၾကာင္းအားျဖင့္ ၾကံစည္ျခင္း၏အစြမ္းျဖင့္ လွဳပ္ရွားျခင္း၊ ပ်ံ႕လြင့္ျခင္းႏွင့္အတူတကြ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဝိတက္စ်ာနင္သည္ ထိုင္းမွိဳင္းေတြေဝျခင္း သေဘာရွိေသာ ထိန-မိဒၶနီဝရဏ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ ျဖစ္၏။
(၂) အာရံု၌ အဖန္ဖန္ပြတ္တိုက္ျခင္း၊ သံုးသပ္ျခင္း၏အစြမ္းျဖင့္ ပညာႏွင့္တူေသာ သေဘာရွိေသာေၾကာင့္ ဝိစာရစ်ာနင္သည္ အာရံု၌ ေကာင္းစြာမတည္ ယံုမွားတတ္ေသာ ဝိစိကိစၧာနီဝရဏ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ ျဖစ္၏။
(၃) ဝမ္းေျမာက္တတ္ ႏွစ္သက္တတ္ေသာသေဘာရွိေသာေၾကာင့္ ပီတိစ်ာနင္သည္ ခက္ထန္ၾကမ္းတမ္းလ်က္ အာရံုကို မႏွစ္သက္ႏုိင္ေသာ ဗ်ာပါဒနီဝရဏ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္၏။
ရူပါဝစရစိတ္ႏွင့္ အရူပါဝစရစိတ္တို႔၏ ျဖစ္ပံုအထူး
ရူပါဝစရစိတ္သည္ သမၸေယာဂအဂၤါတို႔၏ အစြမ္းျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ပဟာနအဂၤါတို႔၏ အစြမ္းျဖင့္လည္းေကာင္း ၅-ပါး ျပား႐၏။
အရူပါဝစရစိတ္သည္ အာရံု၏အစြမ္းျဖင့္ ၄-ပါး ျပားရသည္။
ဤသို႔လွ်င္ ရူပါဝစရစိတ္ႏွင့္ အရူပါဝစရစိတ္တို႔၏ ျဖစ္ပံုထူးပါသည္။

၂၀၁၀-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ပရမတၱသေဘာတရား၏ ခက္ခဲနက္နဲပံုကို ဉာဏ္ပညာျဖင့္ ရွဳဆင္ျခင္၍ မေဖာက္မျပန္ေသာ သေဘာတရားသည္ ပရမတၱမည္၏ ႏွင့္ ေဖာက္ျပန္ေသာ သေဘာတရားသည္ ရုပ္မည္၏ – ဟူေသာ စကားႏွစ္ရပ္ မဆန္႔က်င္ပံုကို ေသခ်ာရွင္းလင္း ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
စကားႏွစ္ရပ္ မဆန္႔က်င္ပံု
“မေဖာက္မျပန္ေသာ သေဘာတရားသည္ ပရမတၱ မည္၏” ဟူသည္ မိမိ၏ ပင္ကိုယ္သေဘာလကၡဏာမွ မေဖာက္ျပန္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ “ေဖာက္ျပန္ေသာ သေဘာတရားသည္ ရုပ္မည္၏” ဟူသည္ သႏၲတိပညတ္ဟူေသာ ရုပ္အစဥ္အဆက္၏ တစ္မ်ိဳးတစ္ဖံု ေျပာင္းလဲသြားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ထိုစကားႏွစ္ရပ္ မဆန္႔က်င္ပါ။

၂။ ဗုဒၶဘာသာဝင္သူေတာ္စဥ္မ်ား ကုသိုလ္ျပဳတိုင္း ဆုေတာင္းေလ့ရွိေသာ နိဗၺာန္၏အဓိပၸါယ္ကုိ ဋီကာေက်ာ္၌ လာေသာနည္းႏွစ္နည္းျဖင့္ ေရးသားေျဖဆို၍၊ “ ဒိ႒ိဂတသမၸယုတၱံ အသခၤါရိကေမကံ”၌ သခၤါရ၏အဓိပၸါယ္ကိုလည္း ဂုဏ္ထူးေဆာင္ပီပီ ျပည့္စံုစြာ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
နိဗၺာန္၏အဓိပၸါယ္
ဘဝႀကီး ဘဝငယ္ အသီးသီးတို႔ကို ခ်ဳပ္စပ္တတ္ေသာေၾကာင့္ တဏွာကုိ “ဝါန” ဟု ဆိုအပ္၏။ ထိုဝါနဟုဆိုအပ္ေသာ တဏွာမွ ထြက္ေျမာက္တတ္ေသာေၾကာင့္ “နိဗၺာန္”ဟု ေခၚပါသည္။
(တစ္နည္း) ရာဂအစရွိေသာ မီး ၁၁-ပါးတို႔၏ ၿငိမ္းေအးေၾကာင္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ “နိဗၺာန္”ဟု ေခၚပါသည္။
“ဒိ႒ိဂတသမၸယုတၱံ အသခၤါရိကေမကံ”၌ သခၤါရ၏အဓိပၸါယ္
တြန္႔တိုဆုတ္နစ္ေနေသာ ေနာက္စိတ္ကို ထက္ျမက္သည္၏အျဖစ္ဟုု ဆိုအပ္ေသာ တန္ဆာအထူးျဖင့္ ျပဳျပင္စီရင္တတ္ေသာေၾကာင့္ သခၤါရမည္ပါသည္။

၃။ ေမာဟမူစိတ္တုိ႔၏ အလံုးစံုေသာအာရံု၌ တပ္မက္ႏွစ္သက္ျခင္း၊ ျပစ္မွားျခင္းတို႔ ကင္းရျခင္းအေၾကာင္းကို ေရးသားေျဖဆုိ၍၊ စကၡဳဝိညာဥ္ေဒြး၏ ဥေပကၡာသဟဂုတ္သာ ျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းကိုလည္း ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ေမာဟမူစိတ္တုိ႔၏ အလံုးစံုေသာအာရံု၌ တပ္မက္ႏွစ္သက္ျခင္း၊ ျပစ္မွားျခင္းတို႔ ကင္းရျခင္းအေၾကာင္း
ေမာဟမူစိတ္တို႔သည္ အလြန္ေတြေဝျခင္း၊ အလြန္တုန္လွဳပ္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အလံုးစံုေသာအာရံု၌ တပ္မက္ႏွစ္သက္ျခင္း၊ ျပစ္မွားျခင္းတို႔ ကင္းရျခင္းျဖစ္ပါသည္။
စကၡဳဝိညာဥ္ေဒြး၏ ဥေပကၡာသဟဂုတ္သာ ျဖစ္ရျခင္းအေၾကာင္း
ဝတၱဳအာရံု ထိခိုက္ျခင္းအားနည္းေသာေၾကာင့္ စကၡဳဝိညာဥ္ေဒြး၏ ဥေပကၡာသဟဂုတ္သာ ျဖစ္ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

၄။ စ်ာနင္မည္ေသာ သုခ၊ ဧကဂၢတာတို႔၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေသာ နီဝရဏတရားတို႔ကို အေၾကာင္းႏွင့္တကြ ေရးသားေျဖဆို၍၊ ဖလ႒ာန္ပုဂၢိဳလ္တို႔သည္ အဘယ္အက်ိဳးငွာ ဖိုလ္ဝင္စားၾကပါသနည္း ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
စ်ာနင္မည္ေသာ သုခ၊ ဧကဂၢတာတို႔၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေသာ နီဝရဏတရားမ်ား
သုခစ်ာနင္သည္ ၿငိမ္သက္ျခင္း၊ ေအးျမျခင္းသေဘာရွိေသာေၾကာင့္ မၿငိမ္သက္ျခင္း၊ ေနာင္တတဖန္ ပူပန္ျခင္းသေဘာရွိေသာ ဥဒၶစၥ- ကုကၠဳစၥနီဝရဏ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ပါသည္။
ဧကဂၢတာစ်ာနင္သည္ ကာမဂုဏ္အာရံုကို ေတာင့္တတတ္ေသာ ရာဂ၏ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ကာမစၧႏၵနီဝရဏ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ ျဖစ္ပါသည္။
ဖိုလ္ဝင္စားျခင္းအေၾကာင္း
ဖလ႒ာန္ပုဂၢိဳလ္တို႔သည္ မ်က္ေမွာက္ဘဝ၌ ခ်မ္းသာစြာေနရျခင္းအက်ိဳးငွာ ဖိုလ္ဝင္စားၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၁၁-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ကိေလသာတရားကို အၾကြင္းအက်န္မရွိေအာင္ ပယ္သတ္ႏိုင္ေသာ မဂ္စိတ္တို႔၏ ေလာကုတၱရာမည္ပံုကို တိက်မွန္ကန္စြာ ေျဖဆို၍၊ လူသားအားလံုး၌ “ေဇာစဥ္အစ ေလာဘက” ဟူေသာ စကားမွန္ မမွန္ကိုလည္း ေသခ်ာစြာ သံုးသပ္ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
မဂ္စိတ္တို႔၏ ေလာကုတၱရာမည္ပံု (၂၀၀၉)
“ေဇာစဥ္အစ ေလာဘက” ဟူေသာစကား မွန္ပါသည္။ (၁၉၈၉ -၁ မွီးေျဖပါ။)

၂။ သူတပါးပစၥည္းကို ခုိးယူလွ်င္ အျပစ္ရွိသည္ဟု သိေသာ္လည္း စားဝတ္ေနေရး မေျပလည္၍ ဇနီးသည္၏ နားပူနားဆာျပဳလုပ္မွဳေၾကာင့္ ရႊင္လန္းတက္ၾကြမွဳမရွိပဲ သူတပါးပစၥည္းကို ခိုးယူသူသႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ အကုသိုလ္စိတ္ကို တိက်စြာ ေဖာ္ျပ၍၊ ေဒါမနႆႏွင့္ ပဋိဃတို႔၏ အထူးကိုလည္း ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ဥေပကၡာသဟဂုတ္ ဒိ႒ိဂတဝိပၸယုတ္ သသခၤါရိက ေလာဘမူစိတ္။
ေဒါမနႆႏွင့္ ပဋိဃတို႔၏အထူး (၂၀၀၃)

၃။ အရက္ေသာက္ျခင္းကို အျပစ္မရွိဟု ယူဆလ်က္ အရက္ေသာက္သူႏွင့္ အျပစ္ရွိမွန္းသိလ်က္ အရက္ေသာက္သူတို႔တြင္ အဘယ္ပုဂၢိဳလ္၌ အျပစ္ပိုႀကီးသည္ကို သံုးသပ္ ဆံုးျဖတ္ေျဖဆိုၿပီးလွ်င္၊ ကုသိုလ္ႏွင့္ အကုသိုလ္တို႔၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ပံုကိုလည္း ဋီကာေက်ာ္အတိုင္း ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
အရက္ေသာက္ျခင္း (၁၉၉၂ – ၁ ကိုမွီး၍ေျဖပါ။)
ကုသိုလ္ႏွင့္ အကုသိုလ္တို႔၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ပံု (၂၀၀၈ – ၂)

၄။ ဗုဒၶျမတ္စြယ္ေတာ္ကို ရုိေသစြာပူေဇာ္ျခင္းသည္ ပစၥဳပၸန္သံသရာ ႏွစ္ျဖာေသာ ေကာင္းက်ိဳးရႏိုင္သည္ကို ယံုၾကည္လ်က္ ေပ်ာ္ရႊင္ၾကည္ႏူးစြာ မိမိဆႏၵအတုိင္း အက်င့္ျမတ္ျဖင့္ ပူေဇာ္ေနေသာ ပုထုဇဥ္ပုဂၢိဳလ္၏သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာစိတ္ကို တိက်စြာထုတ္ျပ၍၊ ဉာဏ္ႀကီးသူျဖစ္ရန္ လိုအပ္ေသာအေၾကာင္းတရားတို႔ကိုလည္း ကာမာဝစရေသာဘဏ စိတ္အဖြင့္ကိုရွဳ၍ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ေသာမနႆသဟဂုတ္ ဉာဏသမၸယုတ္ အသခၤါရိက မဟာကုသိုလ္စိတ္။
ဉာဏ္ႀကီးသူျဖစ္ရန္ လိုအပ္ေသာအေၾကာင္းတရား (၁၉၉၆ – ၂)

၂၀၁၂-ခုႏွစ္ စိတ္ပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “အဘိဓမၼာ” ဟူေသာေဝါဟာရ၏ အဓိပၸါယ္ကို ေရးသားေျဖဆို၍ အဘိဓမၼာ-ပုဒ္၏ အရကိုလည္း ျပည့္စံုစြာ ေကာက္ျပခဲ့ပါ။
“အဘိဓမၼာ”ဟူေသာ ေဝါဟာရ၏အဓိပၸါယ္
ပညတ္မွ အသီးအျခားထုတ္ယူအပ္ေသာ ပရမတၱျဖစ္ျခင္းအားျဖင့္ ထူးကုန္ေသာ တရားတို႔ကို ေဟာအပ္ရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဓမၼသဂၤဏီစေသာ ၇-က်မ္းတို႔သည္ အဘိဓမၼာမည္ပါသည္။
အဘိဓမၼာ-ပုဒ္၏အရ
ဓမၼသဂၤဏီ၊ ဝိဘင္း၊ ဓာတုကထာ၊ ပုဂၢလပညတ္၊ ကထာဝတၱဳ၊ ယမိုက္၊ ပ႒ာန္းဟူေသာ ၇-က်မ္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ေလာက၌ ေစတနာေကာင္းသူ၊ သဒၶါတရား ထက္သန္သူ-ဟု ေစတသိက္တရားတို႔ကို ေရွ႕တန္းထား ေျပာဆိုေနၾကေသာ္လည္း “မေနာပုဗၺဂၤမာ ဓမၼာ” (နာမကၡႏၶာေလးပါးတို႔သည္ စိတ္သာေရွ႕သြား ေခါင္းေဆာင္ရွိကုန္၏)ဟု ဘုရားရွင္ေဟာေတာ္မူပံုကို အေၾကာင္းျပ ရွင္းလင္းေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ေလာက၌ ေစတနာေကာင္းသူ၊ သဒၶါတရား ထက္သန္သူ-ဟု ေစတသိက္တရားတို႔ကို ေရွ႕တန္းထား ေျပာဆိုေနၾကေသာ္လည္း “မေနာပုဗၺဂၤမာ ဓမၼာ” (နာမကၡႏၶာေလးပါးတို႔သည္ စိတ္သာေရွ႕သြား ေခါင္းေဆာင္ရွိကုန္၏)ဟု ဘုရားရွင္ေဟာေတာ္မူပံုကို အေၾကာင္းမွာ-
ေစတသိက္သည္ စိတ္မရွိေသာ္ အခ်င္းခပ္သိမ္း မျဖစ္ႏုိင္ေသာေၾကာင့္ စိတ္ႏွင့္ကင္း၍ အာရံုယူျခင္းမွာ မစြမ္းႏိုင္ပါ။ စိတ္ကာ ဝိတက္စေသာ အခ်ိဳ႕ေသာ ေစတသိက္တို႔ႏွင့္ ကင္း၍လည္း အာရံုကို ယူႏုိင္ပါသည္။ ဤသို႔ ေစတသိက္၏သာ စိတ္ႏွင့္ စပ္ေသာျဖစ္ျခင္းရွိေသာေၾကာင့္ “မေနာပုဗၺဂၤမာ ဓမၼာ”ဟု ဘုရားရွင္ေဟာေတာ္မူရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ေလးဆူဓာတ္ပံု ေရႊတိဂံုေစတီေတာ္ျမတ္ကို ဝမ္းေျမာက္စြာ ဖူးျမင္ရသည္ျဖစ္ပါလ်က္ ဘုရားဖူးသူေတာ္စင္ သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ “ျမင္သိ”စိတ္၏ ဥေပကၡာသာ ျဖစ္ရျခင္းအေၾကာင္းကုိ ေျဖဆုိ၍ မည္သို႔ႏွလံုးသြင္းရွိသူ(အျမင္ရွိသူ) ကုိ “ဒိ႒ိအျမင္ရွိသူ”ဟု ဆိုရပါသနည္း၊ ဋီကာေက်ာ္လာအရ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
“ျမင္သိ”စိတ္၏ ဥေပကၡာသာျဖစ္ရျခင္း (၁၉၉၃-၂)
“ဒိ႒ိအျမင္ရွိသူ”
မွားေသာအားျဖင့္ ျမင္တတ္၊ ႏွလံုးသြင္းတတ္ေသာသူကို “ဒိ႒ိအျမင္ရွိသူ”ဟု ဆိုပါသည္။ မွားေသာအားျဖင့္ ျမင္တတ္၊ ႏွလံုးသြင္းတတ္ျခင္းဟူသည္ ကာမဂုဏ္တို႔၌ အျပစ္မရွိ၊ မေကာင္းမွဳျပဳရာ၌ သံသရာအျပစ္မရွိ စသည္ျဖင့္ လြဲမွားစြာသိျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။

၄။ ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံေတာ္ တည္ေဆာက္ဆဲကာလ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္း ျပည္ေထာင္စုသမၼတ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ဝွမ္းတြင္ လွဴဒါန္းမွဳအဖံုဖံု အစံုစံုေသာဒါန ျပဳေနၾကသည့္ အလွဴရွင္တို႔သႏၲာန္၌ ဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာ ကုသုိလ္ဒါနျပဳႏုိင္ရျခင္းအေၾကာင္းမ်ားကို ရွင္းလင္းေျဖဆို၍၊ “မဂ္”မည္ပံု အဓိပၸါယ္ကိုလည္း ဋီကာေက်ာ္လာအရ (၃)မ်ိဳး ေျဖျပခဲ့ပါ။
ဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာ ကုသိုလ္ဒါန ျပဳႏိုင္ရျခင္းအေၾကာင္းမ်ား (၁၉၈၉ – ၃)
“မဂ္”မည္ပံု အဓိပၸါယ္ (၃) မ်ိဳး(၁၉၉၆ – ၄)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *